Shloka 12
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
अप्रमाणा प्रसूतिर्मे शीलत: क्रियते कुलम् । प्रार्थयामि च तत्कर्म येन विस्तीर्यते यश:,“बन्धुओ! अपने बुरे आचरणोंसे ही हमारी जातिका कोई विश्वास नहीं करता। अच्छे स्वभाव और आचरणसे ही कुलकी प्रतिष्ठा होती है; अतः मैं भी वही कर्म करना चाहता हूँ, जिससे अपने वंशका यश बढ़े
Translation
“Mga kapatid at kaanak! Dahil sa masasamang gawi namin, wala nang nagtitiwala sa aming lahi. Ang dangal ng angkan ay naitatatag sa mabuting likas at mabuting asal. Kaya ninanais kong gawin ang gawaing magpapalawak sa dangal at pangalan ng aming pinagmulan.”
Word by Word
अप्रमाणाuntrustworthy / not credible
अप्रमाणा:
Karta
TypeAdjective
Rootअप्रमाण
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रसूतिḥbirth; lineage/origin
प्रसूतिḥ:
Karta
TypeNoun
Rootप्रसूति
FormFeminine, Nominative, Singular
मेof me / my
मे:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
शीलतःfrom/through good conduct (character)
शीलतः:
Apadana
TypeNoun
Rootशील
FormNeuter, Ablative, Singular
क्रियतेis made; is established
क्रियते:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Passive, Third, Singular
कुलम्family; lineage
कुलम्:
Karta
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रार्थयामिI request; I seek
प्रार्थयामि:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-अर्थ्
FormPresent, Parasmaipada, First, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
कर्मdeed; action
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
विस्तीर्यतेis spread; is expanded
विस्तीर्यते:
Karta
TypeVerb
Rootवि-स्तॄ
FormPresent, Passive, Third, Singular
यशःfame; glory
यशः:
Karta
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes