मातापितृगुरुपूजा-प्रशंसा
Praise of Venerating Mother, Father, and Teacher
इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधमनुशासनपर्वमें गणराज्यका बर्तावविषयक एक सौ सातवाँ अध्याय पूरा हआ
iti prakāraḥ śrīmahābhārate śāntiparvaṇi antargate rājadharmānuśāsanaparvaṇi gaṇarājyasya vartāva-viṣayaka ekaśata-saptamo 'dhyāyaḥ samāptaḥ
Sa gayon nagwakas ang ika-isang daan at ikapitong kabanata, hinggil sa asal at pamamahala ng isang republikang pamahalaan, sa loob ng bahaging Rājadharmānuśāsana ng Śānti Parva ng kagalang-galang na Mahābhārata. Ang pagsasara ng kabanatang ito ay tanda ng pagkapuno ng aral ni Bhīṣma: na ang kapangyarihang pinagsasaluhan ay dapat patnubayan ng disiplina, wastong pamamaraang ayon sa batas, at pagpipigil na etikal, upang ang kapangyarihan ay maglingkod sa kabutihang panlahat at hindi sa kapakinabangan ng paksyon.
भीष्म उवाच
This closing colophon points to the chapter’s focus: ethical and disciplined conduct in a gaṇarājya (assembly-based polity). The implied teaching is that collective governance must be anchored in dharma—procedural fairness, unity, restraint, and prioritizing the common welfare over factional gain.
The text is a concluding statement marking the end of Adhyāya 107 within the Rājadharmānuśāsana portion of Śānti Parva. It signals that Bhīṣma’s discourse on the practical conduct of a republican state has been completed.