Shloka 30
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
जात्या च सदृशा: सर्वे कुलेन सदृशास्तथा
jātyā ca sadṛśāḥ sarve kulena sadṛśās tathā | udyogabuddhirūpasampattau tu na sarveṣām ekarūpatā sambhavati || śatravaḥ gaṇarāṣṭreṣu bhedabuddhiṃ janayitvā tebhyaś ca kecid dhanena krītvā api sarvasya saṅghasya bhedaṃ kurvanti | tasmāt saṅghabaddhatā eva gaṇarāṣṭranāgarāṇāṃ mahān āśrayaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Maaaring magkakapantay ang lahat sa kapanganakan, at gayundin sa angkan; ngunit hindi maaaring maging magkakatulad ang lahat sa pagsisikap, talino, kagandahan, at kasaganaan. Ang mga kaaway, sa paghahasik ng diwa ng pagkakaiba sa mga tao ng isang republika at sa pagsuhol sa ilan sa pamamagitan ng yaman, ay nakapaghahati maging sa buong pederasyon. Kaya’t ang pagkakaisa—ang pagtindig na magkakabigkis na parang iisang katawan—ang dakilang kanlungan ng mga mamamayan ng isang republika.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even if people share the same birth and lineage, differences in capability and fortune remain; hostile forces exploit these differences through factionalism and bribery. Hence, collective unity is the strongest protection for a republic or confederation.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and dharma after the war, Bhishma advises Yudhishthira on political stability, warning how enemies fracture gaṇa-states by creating internal divisions and buying off individuals, and urging steadfast cohesion.