Shloka 27
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
निग्रह: पण्डितै: कार्य: क्षिप्रमेव प्रधानत: । परस्पर फूटकर पृथक्-पृथक् अपनी शक्तिका प्रयोग करनेवाले लोगोंमें जो मुख्य-मुख्य नेता हों
nigrahaḥ paṇḍitaiḥ kāryaḥ kṣipram eva pradhānataḥ | paraspara-phūṭakṛt pṛthak-pṛthag ātmanaḥ śaktiṃ prayuñjānānāṃ lokeṣu ye mukhya-mukhyā netāraḥ syuḥ, tān saṃgharājyasya vidvad-adhikāribhiḥ śīghram eva damayituṃ yuktam || kuleṣu kalaho jātaḥ kula-vṛddhair upekṣitaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Ang marurunong ay dapat kumilos muna at kumilos nang mabilis upang pigilan ang kaguluhan. Kapag ang mga tao’y nagkawatak-watak sa magkakatunggaling pangkat at bawat isa’y gumagamit ng sariling lakas nang hiwa-hiwalay, ang mga pangunahing pinuno sa kanila ay dapat agad pasukuin ng mga pantas na opisyal ng isang nagkakaisang pederasyon. At kapag may alitan sa loob ng mga angkan at ito’y pinababayaan ng mga nakatatanda sa pamilya, ang di-pagkakasundo’y lumalawak hanggang maging mas malaking kapahamakan.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Preventive governance is a duty: wise authorities should restrain factional leaders quickly, because early intervention stops small ruptures from becoming systemic disorder.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises the king on statecraft: when groups fracture and rival leaders mobilize separate power, the state must promptly curb them; likewise, family or clan quarrels ignored by elders tend to escalate.