Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession

कृच्छाल्लब्धमभिप्रेतं यदि कौसल्य नश्यति । तदा निर्विद्यते सो<्र्थात्‌ परिभग्नक्रमो नर:

kṛcchāl labdham abhipretaṃ yadi kausaly naśyati | tadā nirvidyate so 'rthāt paribhagnakramo naraḥ || (anityāṃ tāṃ śriyaṃ matvā śriyaṃ vā kaḥ parīpsati |)

Wika ni Bhishma: O hari ng Kośala, kung ang minimithing yaman na nakamtan sa matinding hirap ay mawala, mapuputol ang landas ng pagsisikap ng tao; siya’y madidismaya at tatalikod sa yaman. Kung nakikitang panandalian ang kasaganaan, sino pa ang magnanais na habulin ito bilang sukdulang layon?

कृच्छात्from hardship; with great difficulty
कृच्छात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकृच्छ
FormNeuter, Ablative, Singular
लब्धम्obtained
लब्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootलभ्
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
अभिप्रेतम्desired; intended
अभिप्रेतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभि-प्र-इ
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
कौसल्यO Kausalya (king of Kosala)
कौसल्य:
TypeNoun
Rootकौसल्य
FormMasculine, Vocative, Singular
नश्यतिperishes; is lost
नश्यति:
TypeVerb
Rootनश्
FormPresent, Parasmaipada, Third, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
निर्विद्यतेbecomes disenchanted; feels disgust
निर्विद्यते:
TypeVerb
Rootनि-विद्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थात्from wealth; from the object (of desire)
अर्थात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Ablative, Singular
परिभग्न-क्रमःwhose sequence of efforts is broken
परिभग्न-क्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिभग्नक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
अनित्याम्impermanent
अनित्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनित्य
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्that
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
श्रियम्fortune; prosperity; wealth
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Accusative, Singular
मत्वाhaving considered; thinking
मत्वा:
TypeIndeclinable
Rootमन्
Formक्त्वा
श्रियम्fortune; prosperity
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Accusative, Singular
वाor; indeed
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
कःwho?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
परीप्सतिwould desire to obtain; seeks
परीप्सति:
TypeVerb
Rootपरि-आप्
FormPresent, Parasmaipada, Third, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
Kośala (kingdom)
K
Kośala-king (addressed as Kausalya)