Shloka 33
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
Devanagari script
तथा विविधवृत्तानामपि सम्भव उच्यते । यतते योगमास्थाय मित्रामित्रं विचारयेत्,वैसे भिन्न-भिन्न व्यवहारचतुर लोगोंके ऐश्वर्यपर भी शासन करना तभी सम्भव बताया गया है, जब कि राजा मनोयोगका आश्रय ले सदा इसके लिये प्रयत्नशील रहे और कौन मित्र है तथा कौन शत्रु; इसका विचार करता रहे
Translation
Kaya nga, sinasabi na maging sa mga taong iba-iba ang gawi at asal, maaari pa ring maghari. Dapat umasa ang hari sa yoga, magsikap nang may buong pagtuon sa lahat ng panahon, at laging pagnilayan kung sino ang kaibigan at sino ang kaaway.
Word by Word
तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
विविधvarious
विविध:
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Genitive, Plural
वृत्तानाम्of modes of conduct / courses of action
वृत्तानाम्:
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Genitive, Plural
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सम्भवःpossibility, feasibility
सम्भवः:
Karta
TypeNoun
Rootसम्भव
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis said / is stated
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Passive, Third, Singular
यततेstrives, makes effort
यतते:
TypeVerb
Rootयत्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
योगम्yoga; disciplined concentration
योगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थायhaving resorted to / adopting
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada/Atmanepada (root-based), true
मित्रम्friend
मित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Accusative, Singular
अमित्रम्enemy
अमित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमित्र
FormNeuter, Accusative, Singular
विचारयेत्should consider / should deliberate
विचारयेत्:
TypeVerb
Rootवि-चर्
FormOptative, Parasmaipada, Third, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes