Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Jaitrya-nimitta: Signs of Prospective Victory and the Priority of Conciliation (जयलक्षण-निमित्त तथा सान्त्व-प्रधान नीति)

कृतं ममाप्रियं तेन तेनायं निहतो मृथे । इति वाचा बदन्‌ इन्तृन्‌ पूजयेत रहोगत:,“अहो! सभी लोग अपने प्राणोंकी रक्षा करना चाहते हैं; अतः ऐसे पुरुषका वध करना उचित नहीं है। संग्राममें पीठ न दिखानेवाले सत्पुरुष इस संसारमें अत्यन्त दुर्लभ हैं। मेरे जिन सैनिकोंने युद्धमें इस श्रेष्ठ वीरका वध किया है, उनके द्वारा मेरा बड़ा अप्रिय कार्य हुआ है। शत्रुपक्षके सामने वाणीद्वारा इस प्रकार खेद प्रकट करके राजा एकान्तमें जानेपर अपने उन बहादुर सिपाहियोंकी प्रशंसा करे, जिन्होंने शत्रुपक्षके प्रमुख वीरोंका वध किया हो

kṛtaṃ mamāpriyaṃ tena tenāyaṃ nihato mṛdhe | iti vācā vadan nṛpān pūjayet rahogataḥ ||

Sinabi ni Bhīṣma: “Dahil sa gawaing iyon, may nagawang bagay na di ko ikinalulugod; sapagkat sa mismong gawaing iyon napatay ang taong ito sa labanan.” Sa pagsasalita nang gayon—ipinapahayag ang pagsisisi sa harap ng mga hari sa pamamagitan ng mga salita—ang pinuno, pagdating sa lihim na dako, ay dapat magparangal at pumuri sa matatapang na mandirigmang nagpabagsak sa mga pangunahing kampeon ng kaaway.

कृतम्done; (a) deed
कृतम्:
Karma
TypeVerb
Rootकृ (क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
ममof me; my
मम:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
अप्रियम्unpleasant; disagreeable
अप्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअप्रिय
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तेनby him/that (person)
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
तेनtherefore/by that (reason)
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
निहतःslain; killed
निहतः:
Karta
TypeVerb
Rootनि-हन् (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
मृधेin battle
मृधे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमृध्
FormFeminine, Locative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
वाचाwith speech; by words
वाचा:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Singular
वदन्saying; speaking
वदन्:
Karta
TypeVerb
Rootवद् (शतृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
इन्द्रान्Indras; lords/chiefs (as 'like Indra')
इन्द्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Accusative, Plural
पूजयेत्should honor; should praise
पूजयेत्:
TypeVerb
Rootपूज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
रहोगतःhaving gone to a secluded place; in private
रहोगतः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootरहस्-गत
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
N
nṛpa (king/ruler)
K
kings (nṛpān)
T
the slain warrior (ayaṃ)