उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
क्षेयेडा: किलकिलाशब्दा: क्रकचा गोविषाणिका: । भेरीमृदज़पणवान् नादयेयु: पुराश्चरान्
kṣeyeḍāḥ kila-kilā-śabdāḥ krakacā go-viṣāṇikāḥ | bherī-mṛdaṅga-paṇavān nādayeyuḥ purāścarān ||
Wika ni Bhishma: “Ang mga nasa unahan ng hukbo ay magpalakas ng sigaw-digma at masiglang hiyawan, at patunugin ang mga tugtugin—krakaca, ang sungay (go-viṣāṇikā), at ang malalaking tambol gaya ng bherī, mṛdaṅga, at paṇava—upang ang mga kawal ay sumulong nang may ayos at panatag ang loob, at upang yumanig ang tapang ng kaaway.”
भीष्म उवाच
Even in warfare, effective leadership emphasizes order, coordination, and morale. Bhīṣma highlights organized signals—cries and instruments—to unify the army’s movement and strengthen resolve.
Bhīṣma gives practical counsel about how the troops at the front should advance: raising loud cries and sounding horns and drums so the army moves forward with confidence and a clear martial rhythm.