ऋषिसमागमः — युधिष्ठिरस्य शोकवर्णनम्
Sage Assembly and Yudhiṣṭhira’s Articulation of Grief
तोयकर्मणि तं कुन्ती कथयामास सूर्यजम् । पुत्र सर्वगुणोपेतमवरकीर्ण जले पुरा,जलदान करते समय स्वयं माता कुन्तीने यह रहस्य बताया था कि कर्ण भगवान् सूर्यके अंशसे उत्पन्न हुआ मेरा ही सर्वगुणसम्पन्न पुत्र रहा है, जिसे मैंने पहले पानीमें बहा दिया था
toyakarmaṇi taṃ kuntī kathayāmāsa sūryajam | putraṃ sarvaguṇopetam avakīrṇaṃ jale purā ||
Habang binabanggit ang ritwal na may kinalaman sa tubig (ang pag-aalay ng tubig para sa mga yumao), inihayag ni Kuntī sa kanya ang lihim tungkol sa anak na isinilang mula sa Araw: “Si Karṇa ay sarili kong anak, taglay ang lahat ng kabutihan—na noong unang panahon ay pinaagos kong palayo sa ibabaw ng tubig.”
युधिछिर उवाच
The verse underscores the moral gravity of concealed truth and the far-reaching consequences of actions taken under fear or social pressure. It also situates confession within a ritual context, suggesting that moments of grief and dharmic duty can compel honesty and ethical reckoning.
During a water-offering rite connected with the dead, Kuntī tells Yudhiṣṭhira that Karna—born from the Sun-god—was actually her own virtuous son, whom she had earlier abandoned by setting him afloat in water.