Shloka 14

Nakula’s Engagement with Citra-sena and Karṇa’s Sons; Śalya Re-stabilizes the Kaurava Host

Devanagari script

वाजिनां खुरशब्देन रथनेमिस्वनेन च । पत्तीनां चापि शब्देन नागानां बूृंहितेन च,भारत! घोड़ोंकी टापोंके शब्द, रथके पहियोंकी घर्घराहट, पैदल योद्धाओंके कोलाहल, हाथियोंकी गर्जना तथा वाद्योंके गम्भीर घोष और शंखोंकी ध्वनिसे प्रतिध्वनित हुई यह पृथ्वी वज्रपातकी आवाजसे गूँजती हुई-सी प्रतीत होती थी

Transliteration

vājināṃ khuraśabdena rathanemisvanena ca | pattīnāṃ cāpi śabdena nāgānāṃ bṛṃhitena ca, bhārata! |

Translation

Wika ni Sañjaya: O Bhārata, ang lupa’y wari’y umuugong na parang tinamaan ng kulog—sumasagot sa kalabog ng mga kuko ng kabayo, sa ugong ng mga gulong ng karwahe, sa sigawan ng mga mandirigmang-lakad, at sa pag-ungal ng mga elepante.

Word by Word

वाजिनाम्of the horses

खुर-शब्देनby/with the sound of hooves

रथ-नेमि-स्वनेनby/with the noise of chariot-wheels (rims)

चand

पत्तीनाम्of the foot-soldiers

चand

अपिalso

शब्देनby/with the noise

नागानाम्of the elephants

बृंहितेनby/with the trumpeting/roaring

चand

भारतO Bharata (descendant of Bharata)

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Bhārata (Dhṛtarāṣṭra as addressee)

horses

chariots (wheels)

foot-soldiers

elephants

earth

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes