Shloka 363
Duryodhana-śibira-praveśaḥ — The Pāṇḍavas Enter the Kaurava Camp; The Burning of Arjuna’s Chariot
पातित: समरे कर्णश्षृक्रव्यग्रो$ग्रणी्नणाम् । “मनुष्योंमें अग्रगण्य कर्ण अर्जुनको जीतनेकी इच्छासे उत्तम पराक्रम कर रहा था। उस समय नागराज अश्वसेनको जो कर्णके बाणके साथ अर्जुनके वधके लिये जा रहा था, तुमने अपने प्रयत्नसे विफल कर दिया। फिर जब कर्णके रथका पहिया गड्ढेमें गिर गया और वह उसे उठानेमें व्यग्रतापूर्वक संलग्न हुआ, उस समय उसे संकटसे पीड़ित एवं पराजित जानकर तुमलोगोंने मार गिराया
sañjaya uvāca | pātitaḥ samare karṇaḥ śakravyāghro 'graṇīnāṃ |
Wika ni Sañjaya: Sa labanan, si Karṇa—pinakamataas sa mga pinunò, tigre sa hanay ng mga mandirigma—ay napatumba. Ibinuhos niya ang pinakamainam niyang tapang upang talunin si Arjuna; ngunit nang ang hari ng mga ahas na si Aśvasena, na sumasakay sa palaso ni Karṇa upang patayin si Arjuna, ay napigilan ng iyong pagsisikap, at nang maglaon, nang lumubog sa uka ang gulong ng karwahe ni Karṇa at siya’y balisang nagpupumilit na iahon ito, kayo, sa pag-aakalang siya’y nababagabag at nalulupig ng panganib, ay siyang nagbagsak sa kanya.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical strain within dharma-yuddha: even when valor is present, outcomes can hinge on circumstance and contested choices—such as whether it is righteous to strike an opponent when he is incapacitated by misfortune (here, the chariot-wheel stuck). It invites reflection on how duty, fairness, and necessity collide in war.
Sañjaya reports Karṇa’s fall in battle. Karṇa strives to defeat Arjuna; the serpent-king Aśvasena attempts to kill Arjuna by accompanying Karṇa’s arrow but is thwarted. Later Karṇa’s chariot-wheel sinks into a rut; while he struggles to free it, he is attacked and brought down, a moment presented as both decisive and morally fraught.