Shloka 5
फिर वहाँ राजाओंकी मण्डलीमें अपनी दोनों बाँहें ऊपर उठाकर हलधर बलरामने भयंकर आर्तनाद करते हुए कहा--'भीमसेन! तुम्हें धिक्कार है! धिक्कार है!! ।। अहो धिग् यदधो नाभे: प्रह्तं धर्मविग्रहे नैतद् दृष्टं गदायुद्धे कृतवान् यद् वकोदर:,“अहो! इस धर्मयुद्धमें नाभिसे नीचे जो प्रहार किया गया है और जिसे भीमसेनने स्वयं किया है, यह गदायुद्धमें कभी नहीं देखा गया
sañjaya uvāca | atha tatra rājamaṇḍalīmadhye bāhū samutkṣipya haladharo balarāmo bhīṣaṇam ārta-nādaṁ kṛtvā uvāca— “bhīmasena! tvāṁ dhig astu! dhig astu!! aho dhig yad adho nābheḥ prahṛtaṁ dharma-vigrahe; naitad dṛṣṭaṁ gadā-yuddhe kṛtavān yad vṛkodaraḥ.”
Sabi ni Sañjaya: Noon, sa kapulungan ng mga hari, itinaas ni Haladhara Balarāma ang dalawang bisig at, sa nakapanghihilakbot na daing ng dalamhati, ipinahayag: “Bhīmasena—kahihiyan sa iyo, kahihiyan! Aba, tunay na kahiya-hiya: sa tunggaliang inaangking makatarungan, may hampas na ibinaba sa ilalim ng pusod. Hindi pa ito nakita sa labanan ng pamalo—ngunit si Vṛkodara ang gumawa nito!”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, a contest publicly framed as dharma-bound is expected to follow agreed rules; violating them (here, striking below the navel in mace-combat) is treated as a moral breach that stains victory with dishonor.
In the presence of the gathered kings, Balarama—an authority on mace-fighting—reacts with anguish and anger, publicly censuring Bhima for delivering a prohibited blow below the navel during the mace duel.