Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha

Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site

इस प्रकार श्रीमहाभारत शल्यपर्वके अन्तर्गत गदापव॑में बलरामजीकी तीर्थयात्रा और सारस्वतोपाख्यानके प्रसंगरें स्कन्‍्दका अभिषेकाविषयक पैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,गुहाय राजशार्दूल विनाशाय सुरद्विषाम्‌ । महास्वनां महाघपण्टां द्योतमानां सितप्रभाम्‌ नृपश्रेष्ट! तदनन्तर भगवान्‌ पाकशासनने देवद्रोहियोंके विनाशके लिये कुमार कार्तिकेयको शक्ति नामक अस्त्र प्रदान किया। साथ ही उन्होंने बड़े जोरसे आवाज करनेवाला एक विशाल घंटा भी दिया, जो अपनी उज्ज्वल प्रभासे प्रकाशित हो रहा था

guhāya rājaśārdūla vināśāya suradviṣām | mahāsvanāṁ mahāghaṇṭāṁ dyotamānāṁ sitaprabhām || nṛpaśreṣṭha! tadanantaraṁ bhagavān pākaśāsano devadrohiṇāṁ vināśāya kumāraṁ kārtikeyaṁ śakti-nāmakaṁ astram pradadau | sahaiva ca mahāsvanāṁ viśālāṁ ghaṇṭāṁ dadau, yā svayā ujjvala-prabhayā dyotamānā sitaprabhā babhūva ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O tigre sa mga hari, upang lipulin ang mga kaaway ng mga diyos, si Indra, ang Pakāśāsana, ay nagkaloob sa kabataang Kārtikeya ng sandatang tinatawag na ‘Śakti’. Kasabay nito, ibinigay din niya ang isang malaking kampana na may ubod-lakas na ugong, napakalaki, at kumikislap sa maliwanag na puting liwanag.”

गुहायto (the) cave / for the cave
गुहाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootगुहा
FormFeminine, Dative, Singular
राजशार्दूलO tiger among kings
राजशार्दूल:
TypeNoun
Rootराजशार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
विनाशायfor destruction
विनाशाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootविनाश
FormMasculine, Dative, Singular
सुरद्विषाम्of the enemies of the gods
सुरद्विषाम्:
TypeNoun
Rootसुरद्विष्
FormMasculine, Genitive, Plural
महास्वनाम्very loud-sounding
महास्वनाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहास्वन
FormFeminine, Accusative, Singular
महाघण्टाम्a great bell
महाघण्टाम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहाघण्टा
FormFeminine, Accusative, Singular
द्योतमानाम्shining, radiant
द्योतमानाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootद्योत्
FormFeminine, Accusative, Singular
सितप्रभाम्of white/bright radiance
सितप्रभाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसितप्रभा
FormFeminine, Accusative, Singular
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनृपश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनन्तरम्after that, thereafter
अनन्तरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
पाकशासनःIndra (Punisher of Pāka)
पाकशासनः:
Karta
TypeNoun
Rootपाकशासन
FormMasculine, Nominative, Singular
देवद्रोहिणाम्of those who are hostile to the gods
देवद्रोहिणाम्:
TypeNoun
Rootदेवद्रोहिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
विनाशायfor destruction
विनाशाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootविनाश
FormMasculine, Dative, Singular
कुमारम्the youth (Kumāra)
कुमारम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुमार
FormMasculine, Accusative, Singular
कार्तिकेयम्Kārttikeya (Skanda)
कार्तिकेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्तिकेय
FormMasculine, Accusative, Singular
शक्तिनामnamed ‘Śakti’
शक्तिनाम:
TypeAdjective
Rootशक्तिनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
अस्त्रम्a weapon, missile
अस्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रदानgiven, bestowed
प्रदान:
TypeVerb
Rootप्रदा
Formक्त (past passive participle used in periphrastic sense), Neuter, Accusative, Singular
कृतवान्did, made (bestowed)
कृतवान्:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya (implied by addresses rājaśārdūla/nṛpaśreṣṭha)
I
Indra (Pākaśāsana)
G
Guha
K
Kārtikeya (Skanda, Kumāra)
Ś
Śakti (weapon)
M
Mahāghaṇṭā (great bell)