Shloka 46
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
Devanagari script
नक्षत्रयोगनिरता: संख्यानार्थ च ताभवन् | पत्न््यो वै तस्य राजेन्द्र सोमस्य शुभकर्मण:,राजेन्द्र! शुभ कर्म करनेवाले सोमकी वे पत्नियाँ समयकी गणनाके लिये नक्षत्रोंसे सम्बन्ध रखनेके कारण उसी नामसे विख्यात हुईं
Transliteration
nakṣatrayoganiratāḥ saṅkhyānārthaṃ ca tābhavan | patnyo vai tasya rājendra somasya śubhakarmaṇaḥ ||
Translation
O hari, ang mga asawang iyon ni Soma—ang gumagawa ng mga mapalad na gawa—ay nakatuon sa kanilang ugnay sa mga Nakṣatra (mga bahay-buwan) upang maging batayan ng pagbilang ng panahon; kaya’t sila’y nakilala sa mismong mga pangalang iyon at naging panukat ng oras.
Word by Word
नक्षत्रयोगनिरताःengaged in the conjunction/connection with the nakshatras
नक्षत्रयोगनिरताः:
Karta
TypeAdjective
Rootनक्षत्र-योग-निरत
FormFeminine, Nominative, Plural
संख्यानार्थम्for the purpose of counting/enumeration
संख्यानार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंख्या-अर्थ
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ताःthose (women)
ताः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Plural
अभवन्became / were
अभवन्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural
पत्न्यःwives
पत्न्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपत्नी
FormFeminine, Nominative, Plural
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
तस्यof him / of that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
राजेन्द्रO best of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराज-इन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
सोमस्यof Soma (the Moon)
सोमस्य:
TypeNoun
Rootसोम
FormMasculine, Genitive, Singular
शुभकर्मणःof the doer of auspicious deeds / of auspicious action
शुभकर्मणः:
TypeAdjective
Rootशुभ-कर्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaS
Soma (Candra, the Moon)N
Nakṣatras (lunar mansions)R
Rājendra (the king addressed)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes