Shloka 10
शकुनिवधः — Sahadeva’s Slaying of Śakuni
with Ulūka’s fall
Devanagari script
यातु वक्षित्तु पाज्चाल्यं क्षिप्रमागम्यतामिति । परिश्रान्तबलस्तात नैष मुच्येत किल्बिषी
Translation
Wika ni Sañjaya: “Magpadala ng isang tao mula sa ating hanay kay Dhrishtadyumna, prinsipe ng Pāñcāla, at sabihin: ‘Dumating ka agad!’ Anak, ang makasalanang iyon—si Duryodhana—hindi na makatatakas, sapagkat pagod na ang buo niyang hukbo.”
Word by Word
यातुlet him go
यातु:
Karta
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
वक्ष्यतिwill say/tell
वक्ष्यति:
Karma
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
पाञ्चाल्यम्to the Pāñcāla (king/leader)
पाञ्चाल्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
आगम्यताम्let him come / may he be made to come
आगम्यताम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद, कर्मणि/भावे (आज्ञार्थ-प्रयोगः)
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
परिश्रान्तबलःhe whose forces are exhausted
परिश्रान्तबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिश्रान्त-बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तातO dear one / O son
तात:
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एषःthis man (he)
एषः:
Karta
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुच्येतwould be released/escape
मुच्येत:
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/आशङ्का), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद, कर्मणि
किल्बिषीsinful one
किल्बिषी:
Karta
TypeAdjective
Rootकिल्बिषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes