Shloka 60
नातिप्रसिद्धेव गति: पाण्डवानामजायत । चारों ओर पर्वताकार विशालकाय हाथी पड़े थे, जो भीमसेन और अर्जुनके आघातोंसे पिस गये थे। उनके कारण पाण्डवोंका आगे बढ़ना अत्यन्त दुष्कर हो गया था ।। रथमार्ग ततश्षुक्रे भीमसेनो महाबल:
nātiprasiddheva gatiḥ pāṇḍavānām ajāyata | rathamārgaṃ tataḥ śukre bhīmaseno mahābalaḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: Ang pagsulong ng mga Pāṇḍava ay tila nag-alinlangan at nahadlangan. Sa paligid ay nakahandusay ang malalaking elepanteng tila mga bundok, nadurog sa mga hampas nina Bhīmasena at Arjuna; kaya’t ang pag-abante ay naging lubhang mahirap. Noon, si Bhīmasena na makapangyarihan ay naglinis ng daan para sa mga karwahe.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in a righteous but harsh duty like war, progress can be blocked by the consequences of one’s own force; the passage highlights steadfast effort and practical leadership—removing obstacles so the larger mission can continue.
Sañjaya describes the battlefield where many gigantic elephants lie crushed by Bhīma and Arjuna. Their fallen bodies obstruct the Pāṇḍavas’ advance, so Bhīma then clears/open a route for the chariots to move forward.