Shloka 48
भीमसेनस्य कौरवसुतवधः तथा श्रुतर्वावधः
Slaying of Kaurava princes and the fall of Śrutarvā
कृपश्च कृतवर्मा च प्रययौ यत्र सौबल: । रथानीकं परित्यज्य शूरा: सुदृढ्धन्विन:,उनकी बात सुनकर महाबली अअश्वत्थामा, कृपाचार्य और कृतवर्मा-ये सभी दृढ़ धनुर्धर शूरवीर पांचालराजकी उस दु:सह सेनाका व्यूह तोड़कर, रथसेनाका परित्याग करके जहाँ शकुनि था, वहीं जा पहुँचे
kṛpaś ca kṛtavarmā ca prayayau yatra saubalaḥ | rathānīkaṃ parityajya śūrāḥ sudṛḍha-dhanvinaḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: Sina Kṛpa at Kṛtavarmā—mga bayaning mandirigmang may busog na di sumusuko—ay iniwan ang pangkat ng mga karwaheng pandigma at nagtungo sa kinaroroonan ni Saubala (Śakuni). Sa agos ng labanan, ang paglipat na ito’y isang taktikal na pag-urong mula sa isang ayos upang muling magsama sa isang mahalagang pinuno—hindi dahil sa pansariling dangal kundi dahil sa pangangailangan ng digmaan, na sumasalamin sa madilim na pagkamakatotohanan na lalo pang naghahari sa huling yugto ng digmaan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the battlefield ethic of subordinating personal display to collective necessity: seasoned warriors may abandon a formation to regroup with a crucial leader, showing that in war, survival and coordination often override individual valor.
Sañjaya reports that Kṛpa and Kṛtavarmā leave the chariot-division and move to where Śakuni (Saubala) is positioned, indicating a tactical shift or regrouping amid the ongoing battle.