Shloka 15
Kṛtavarmā–Sātyaki Chariot Duel and Kaurava Morale Shock (कृतवर्म-सात्यकि-द्वैरथम्)
ततो<5परान् पञ्चशतान् महात्मा नाराचमुख्यान् विससर्ज कुम्भे । स तैस्तु विद्ध: परमद्विपो रणे तदा परावृत्य भृशं प्रदुद्रवे
tato ’parān pañcaśatān mahātmā nārācamukhyān visasarga kumbhe | sa tais tu viddhaḥ paramadvipo raṇe tadā parāvṛtya bhṛśaṃ pradudrave ||
Wika ni Sañjaya: Pagkaraan nito, ang dakilang-loob na mandirigma ay nagpakawala pa ng limandaang piling palasong nārāca, tinutudla ang umbok sa noo ng elepante. Nang matamaan at masugatan nang matindi sa gitna ng labanan, ang makapangyarihang hari ng mga elepante ay tumalikod sa digmaan at tumakas nang ubod ng bilis. Ipinahihiwatig ng tagpong ito na sa digmaan, kahit ang pinakamatibay na lakas ay guguho kapag walang tigil na tinutusok; at ang karahasan—bagaman mabisa sa taktika—ay nagtutulak sa mga nilalang sa takot at pagtakbo, hindi sa tunay na tagumpay.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring Mahābhārata insight: physical might and pride are fragile under sustained harm, and violence often produces fear-driven retreat rather than any moral resolution. It also reflects the harsh kṣatriya battlefield ethic—skillful targeting and overwhelming force decide outcomes, even against majestic creatures.
Sañjaya describes Dhṛṣṭadyumna releasing five hundred superior nārāca arrows aimed at the elephant’s kumbha (frontal globe). The elephant, badly wounded, turns away from the battle and flees rapidly.