Previous Verse
Next Verse

Shloka 216

Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)

रथेनातिपताकेन पाण्डवं प्रत्यवारयत्‌ । संग्रामभूमिमें पाण्डुपुत्र अर्जुनका वह पराक्रम देखकर द्रोणकुमार अश्व॒त्थामाने अत्यन्त ऊँची पताकावाले रथके द्वारा आकर उन्हें रोका

rathenātipatākena pāṇḍavaṃ pratyavārayat | saṅgrāmabhūmau pāṇḍuputra-arjunasya taṃ parākramaṃ dṛṣṭvā droṇakumāra aśvatthāmā atyanta-ūñca-patākāvalena rathena āgatya tān arodhayat |

Wika ni Sañjaya: Nang makita sa larangan ng digmaan ang kagitingan ni Arjuna, anak ni Pāṇḍu, si Aśvatthāmā—anak ni Droṇa—ay sumulong sakay ng karwaheng may napakataas na watawat at hinarang ang pag-abante ng Pāṇḍava.

रथेनby/with a chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular
अतिपताकेनwith a very lofty/bannered (chariot)
अतिपताकेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअतिपताक (अति+पताका)
FormMasculine, Instrumental, Singular
पाण्डवम्the Pandava (Arjuna)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रत्यवारयत्checked/stopped/warded off
प्रत्यवारयत्:
Karta
TypeVerb
Root√वृ (वारयति) with प्रति+अव
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
P
Pāṇḍu
A
Aśvatthāmā
D
Droṇa
R
ratha (chariot)
P
patākā (banner/standard)
S
saṅgrāmabhūmi (battlefield)

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya ideal of meeting force with direct counter-force: a warrior’s momentum is answered by another’s resolve. Ethically, it reflects how, even when the wider war has grown morally compromised, individual combatants still frame action in terms of courage, challenge, and the duty to resist an advancing foe.

On the battlefield, Arjuna’s martial success becomes evident. In response, Aśvatthāmā—Droṇa’s son—approaches in a chariot marked by a very lofty banner and blocks Arjuna (the Pāṇḍava), attempting to halt his advance and engage him.