अध्याय ९ — दुर्योधनस्य अन्त्यावस्था, विलापः, तथा सौप्तिक-प्रतिवृत्तम्
Duryodhana’s Final Condition, Lamentation, and the Night’s Report
प्रायशो 5भिमुख: शत्रून् धर्मेण पुरुषर्षभ । पुरुषप्रवर गान्धारीनन्दन! आप धन्य हैं, क्योंकि युद्धमें प्राय: धर्मपूर्वक शत्रुओंका सामना करते हुए मारे गये हैं
sañjaya uvāca | prāyaśo 'bhimukhaḥ śatrūn dharmeṇa puruṣarṣabha | puruṣapravara gāndhārīnandana tvam dhanyaḥ asi, yasmād yuddhe prāyaḥ dharmapūrvakaṃ śatrūn abhimukhaṃ kṛtvā hataḥ asi ||
Wika ni Sañjaya: “O toro sa hanay ng mga tao, sa pagharap mo sa kaaway nang harapan at ayon sa dharma, ikaw ay bumagsak. O pinakadakila sa mga lalaki, anak ni Gāndhārī, tunay kang pinagpala—sapagkat sa digmaan ikaw ay napatay habang, sa karamihan ng pagkakataon, matuwid mong hinaharap ang iyong mga kaaway.”
संजय उवाच
The verse upholds the kṣatriya ideal that meeting one’s enemy openly and according to dharma is honorable; death incurred while fighting righteously is presented as a form of blessedness, emphasizing ethical conduct even amid warfare.
Sañjaya addresses the ‘son of Gāndhārī’ (Duryodhana), praising him as fortunate because he was killed in battle while generally confronting enemies directly and in a dharma-aligned way—an evaluative reflection on the manner of his fighting and death.