अध्याय ९ — दुर्योधनस्य अन्त्यावस्था, विलापः, तथा सौप्तिक-प्रतिवृत्तम्
Duryodhana’s Final Condition, Lamentation, and the Night’s Report
धर्मज्ञमानिनौ यौ त्वां वध्यमानमुपेक्षताम् “अब वे बेचारे शोकमग्न हो भिखारी बनकर इस भूतलपर भीख माँगते फिरेंगे। उस वृष्णिवंशी श्रीकृष्ण और खोटी बुद्धिवाले अर्जुनको भी धिक्कार है
dharmajñamāninau yau tvāṁ vadhyamānam upekṣatām |
Sabi ni Sañjaya: “Ang dalawang iyon—na ipinagmamalaki ang pagkaalam sa dharma—ay nanood na walang pakialam habang ikaw ay pinapatay. Ngayon, kaawa-awa at lugmok sa dalamhati, maglalagalag sila sa daigdig na ito na parang mga pulubi. Kahihiyan kay Kṛṣṇa ng angkan ng Vṛṣṇi, at kahihiyan din kay Arjuna na naligaw ang isip; bagaman nag-aangking matuwid, binalewala nila ang di-makatarungang pagpatay sa iyo.”
संजय उवाच
The verse frames moral accountability as inseparable from action: claiming to know dharma is hollow if one passively tolerates injustice. Ethical failure can occur through omission (upekṣā) as much as through direct wrongdoing.
Sañjaya reports a harsh denunciation directed at Kṛṣṇa and Arjuna, accusing them of standing by while an unjust killing took place. The speaker predicts their future humiliation and suffering as a consequence of that neglect.