Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Adhyaya 11 — Draupadī’s Grief, Demand for Justice, and Bhīma’s Departure

तमश्रुपरिपूर्णाक्ष॑ं वेपमानमचेतसम्‌ । सुहृदो भृशसंविग्ना: सान्त्वयाज्चक्रिरे तदा,उनकी आँखें आँसुओंसे भर आयीं, शरीर काँपने लगा और चेतना लुप्त होने लगी। उनकी ऐसी अवस्था देख उनके सुहृद्‌ अत्यन्त व्याकुल हो उस समय उन्हें सान्त्वना देने लगे

tam aśru-paripūrṇākṣaṃ vepamānam acetasaṃ | suhṛdo bhṛśa-saṃvignāḥ sāntvayāṃ cakrire tadā ||

Napuno ng luha ang kanyang mga mata; nanginig ang kanyang katawan, at nagsimulang manghina ang kanyang ulirat. Nang makita siya sa gayong kalagayan, ang kanyang malalapit na kaibigan at mga nagmamalasakit, lubhang nabagabag, at noon din ay nagsikap na aliwin siya.

तमः-श्रु-परिपूर्ण-अक्षम्having eyes completely filled with dark tears
तमः-श्रु-परिपूर्ण-अक्षम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतमस् + अश्रु + परिपूर्ण + अक्ष
FormNeuter, Accusative, Singular
वेपमानम्trembling
वेपमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवेप्
FormNeuter, Accusative, Singular, शतृ (present active participle)
अचेतसम्unconscious / senseless
अचेतसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअचेतस्
FormNeuter, Accusative, Singular
सुहृदःfriends / well-wishers
सुहृदः:
Karta
TypeNoun
Rootसुहृद्
FormMasculine, Nominative, Plural
भृशम्exceedingly
भृशम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
संविग्नाःdistressed / agitated
संविग्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंविग्न
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
सान्त्वयाम्consolation
सान्त्वयाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसान्त्वना
FormFeminine, Accusative, Singular
चक्रिरेthey did / they offered
चक्रिरे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Ātmanepada
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana (narrator)
S
suhṛdaḥ (well-wishers/friends)

Educational Q&A

Even amid the harsh logic of war, the epic foregrounds a dharmic response to suffering: when a person collapses under grief and shock, the immediate duty of those nearby is compassion—comforting, steadying, and restoring presence of mind.

A person (contextually, someone in the war’s aftermath) is overwhelmed—eyes brimming with tears, trembling, and losing awareness. His close companions, themselves deeply shaken, attempt to console him at that moment.