Shloka 8
यस्मै देवा: प्रयच्छन्ति पुरुषाय पराभवम् | बुद्धि तस्यापकर्षन्ति सोडवाचीनानि पश्यति,देवतालोग जिस पुरुषको पराजय देना चाहते हैं, उसकी बुद्धि ही पहले हर लेते हैं, इससे वह सब कुछ उलटा ही देखने लगता है। विनाशकाल उपस्थित होनेपर जब बुद्धि मलिन हो जाती है, उस समय अन्याय ही न्यायके समान जान पड़ता है और वह हृदयसे किसी प्रकार नहीं निकलता
yasmai devāḥ prayacchanti puruṣāya parābhavam | buddhiṃ tasyāpakarṣanti so ’dva-cīnān(i) paśyati ||
Wika ni Sañjaya: Kapag nais ng mga diyos ang pagbagsak ng isang tao, una nilang inaalis ang kanyang kakayahang umunawa at magpasya. Kapag nawala ang malinaw na paghatol, nakikita niya ang lahat nang baligtad—inaakalang ang di-matuwid ay matuwid—at nananatili sa gayong pagkalito habang papalapit ang kapahamakan.
संजय उवाच
Educational Q&A
Downfall begins internally: when discernment (buddhi) is lost, a person misjudges right and wrong, rationalizes adharma as dharma, and becomes unable to correct course—making ruin almost inevitable.
Sañjaya offers a reflective maxim within the Sabha Parva context, explaining how divine intention toward a person’s defeat manifests as the erosion of judgment, leading that person to perceive matters in an inverted, self-destructive way.