Shloka 41
Devanagari script
चरितब्रह्याचर्याश्च क्रोधामर्षवशानुगा: । वैरं निर्यातयिष्यन्ति महद् दुःखाय पाण्डवा:,“वनमें पूर्णरूपसे ब्रह्मचर्यका पालन करके जब वे क्रोध और अमर्षके वशीभूत हो यहाँ लौटेंगे, उस समय वैरका बदला अवश्य लेंगे। उनका वह प्रतीकार हमारे लिये महान् दुःखका कारण होगा
Translation
“Sa gubat, ganap na tutuparin ng mga Pāṇḍava ang brahmacarya; at pagbalik nila, alipin ng galit at ng hinanakit, tiyak na igaganti nila ang malaking poot. Ang paghihiganting iyon ang magiging sanhi ng matinding pagdurusa para sa atin.”
Word by Word
चरित-ब्रह्मचर्याःhaving practiced brahmacarya
चरित-ब्रह्मचर्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootचरित (√चर्) + ब्रह्मचर्य
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
क्रोध-अमर्ष-वश-अनुगाःfollowing the sway of anger and intolerance
क्रोध-अमर्ष-वश-अनुगाः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोध + अमर्ष + वश + अनुग (√गम् with अनु-)
FormMasculine, Nominative, Plural
वैरम्enmity; vengeance
वैरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैर
FormNeuter, Accusative, Singular
निर्यातयिष्यन्तिthey will exact; they will carry out (revenge)
निर्यातयिष्यन्ति:
TypeVerb
Root√यत् (यत्/यतय्) with निर्- + causative
FormSimple Future (Luṭ), Third, Plural, Parasmaipada
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
दुःखायfor (our) sorrow; for suffering
दुःखाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Dative, Singular
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes