Shloka 16
Kuntī’s Consolation to Draupadī and Lament for the Dispossessed Pandavas (सभा पर्व, अध्याय 70)
Devanagari script
धर्मपाशसितत्त्वेवं नाधिगच्छामि संकटम् । गौरवेण विरुद्धश्न निग्रहादर्जुनस्य च,मैं धर्मके बन्धनमें बँधा हूँ, बड़े भाईके गौरवने मुझे रोक रखा है और अर्जुन भी मना कर रहा है, इसीलिये मैं इस संकटसे पार नहीं हो पाता
Transliteration
dharmapāśa-sita-tattvaṁ evaṁ nādhigacchāmi saṅkaṭam | gauraveṇa viruddhaś ca nigrahād arjunasya ca ||
Translation
Sabi ni Bhīmasena: “Kaya nga, nakagapos ako sa mga tanikala ng dharma at hindi ko matagpuan ang daan upang malampasan ang krisis na ito. Ang paggalang ko sa aking nakatatandang kapatid ang pumipigil sa akin, at si Arjuna man ay humahadlang; kaya hindi ko madaig ang panganib na ito.”
Word by Word
धर्मपाशैःby the bonds of dharma
धर्मपाशैः:
Karana
TypeNoun
Rootधर्मपाश
FormMasculine, Instrumental, Plural
सितःbound
सितः:
Karta
TypeVerb
Rootसि (धातु)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
इत्त्वम्this state/condition
इत्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootइत्त्व (भाववाचक)
FormNeuter, Accusative, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अधिगच्छामिI attain / I get over
अधिगच्छामि:
TypeVerb
Rootअधि + गम्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
संकटम्difficulty, crisis
संकटम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंकट
FormNeuter, Accusative, Singular
गौरवेणby respect/reverence (for the elder)
गौरवेण:
Karana
TypeNoun
Rootगौरव
FormNeuter, Instrumental, Singular
विरुद्धःopposed, conflicting
विरुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootविरुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, First, Singular
निग्रहात्because of restraint/forbiddance
निग्रहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनिग्रह
FormMasculine, Ablative, Singular
अर्जुनस्यof Arjuna
अर्जुनस्य:
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
भीमसेन उवाच
Characters & Entities
B
BhīmasenaA
ArjunaE
elder brother (Yudhiṣṭhira)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes