Shloka 11
Dyūta-āhvāna: Śakuni’s Proposal, Vidura’s Warning, and the Summons of Yudhiṣṭhira
Sabhā-parva 51
इन्द्रकृष्टरवर्तयन्ति धान्यैयें च नदीमुखै: । समुद्रनिष्कुटे जाता: पारेसिन्धु च मानवा:,जो समुद्रतटवर्ती गृहोद्यानमें तथा सिन्धुके उस पार रहते हैं, वर्षद्वारा इन्द्रके पैदा किये हुए तथा नदीके जलसे उत्पन्न हुए नाना प्रकारके धान्योंद्वारा जीवन-निर्वाह करते हैं, वे वैराम, पारद, आभीर तथा कितव जातिके लोग नाना प्रकारके रत्न एवं भाँति-भाँतिकी भेंट-सामग्री--बकरी, भेड़, गाय, सुवर्ण, गधे, ऊँट, फलसे तैयार किया हुआ मधु तथा अनेक प्रकारके कम्बल लेकर राजद्वारपर रोक दिये जानेके कारण (बाहर ही) खड़े थे और भीतर नहीं जाने पाते थे
indrakṛṣṭāni vartayanti dhānyāni ye ca nadīmukhaiḥ | samudraniṣkuṭe jātāḥ pāre sindhu ca mānavāḥ |
Wika ni Duryodhana: “Yaong mga naninirahan sa baybayin ng dagat at yaong mga nakatira sa ibayo ng Sindhu—mga taong isinilang sa mga lupang nasa gilid ng karagatan—ay nabubuhay sa sari-saring butil na pinasibol ng mga ulan ni Indra at ng mga tubig na lumalabas sa bunganga ng mga ilog.”
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dependence on natural order (rain and rivers) for human livelihood, and—within Duryodhana’s larger speech—how a king’s court becomes a focal point where distant peoples and resources converge, raising questions of governance, access, and the handling of prosperity.
Duryodhana is describing peoples from coastal regions and from beyond the Sindhu, characterizing their means of subsistence (rain- and river-water–nourished grains). In the surrounding passage, this description supports a broader account of far regions and the flow of goods/offerings toward the royal center.