Shloka 66
Dyūta-kathā-praśnaḥ — Inquiry into the Dice-Game Calamity
Devanagari script
अभिवाद्योपसंगृह् पितामहमथाब्रवीत् । “राजन! अब मैं जाऊँगा। इसके लिये तुम्हारी अनुमति चाहता हूँ। तुमने मेरा अच्छी तरह सम्मान किया है।' महात्मा कृष्णद्वैपायन व्यासके ऐसा कहनेपर धर्मराज युधिष्छिरने उन पितामहके दोनों चरणोंको पकड़कर प्रणाम किया और कहा
Translation
Pagkatapos magbigay-galang at lumapit, sinabi ng Pitāmaha: “O Hari! Ako’y yayaon na ngayon. Para rito, hinihiling ko ang iyong pahintulot. Marangal mo akong pinarangalan.” Nang sabihin ito ng dakilang si Kṛṣṇa-Dvaipāyana Vyāsa, hinawakan ni Dharmarāja Yudhiṣṭhira ang dalawang paa ng Pitāmaha, nagpatirapa sa paggalang, at nagsabi…
Word by Word
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
TypeVerb
Rootअभि+वद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
उपसंगृह्यhaving approached/received respectfully (lit. having taken near)
उपसंगृह्य:
TypeVerb
Rootउप+सम्+ग्रह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
पितामहम्the grandsire (Bhīṣma/elder)
पितामहम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Accusative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes