Shloka 666
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
अन्योन्यं समनुज्ञाप्य जग्मतुः स्वगृहान् प्रति । “राजन! आप सदा सावधान रहकर प्रजाजनोंके पालनमें लगे रहें। जैसे सब प्राणी मेघको
anyonyam samanujñāpya jagmatuḥ svagṛhān prati | rājann! āp sadā sāvadhāna rahkar prajājanon-ke pālana-meṃ lage raheṃ | yathā sarva-prāṇino meghaṃ, pakṣiṇo mahān vṛkṣaṃ, sampūrṇā devatā indraṃ ca sva-jīvanasyādhāraṃ manyamānāḥ tam āśrayante, tathā sarve bandhu-bāndhavā jīvana-nirvāhāya tava āśrayaṃ gṛhṇīyuḥ | śrīkṛṣṇaś ca yudhiṣṭhiraś ca itthaṃ parasparaṃ saṃbhāṣya anyonyasyājñāṃ gṛhītvā sva-sva-sthānaṃ jagmatuḥ |
Wika ni Vaiśampāyana: Matapos magpaalam sa isa’t isa, sila’y umuwi sa kani-kanilang tahanan. “O Hari, manatili kang laging mapagmatyag at masigasig sa pag-iingat sa iyong mga nasasakupan. Kung paanong ang lahat ng nilalang ay umaasa sa ulap-ulan, ang mga ibon ay kumakanlong sa malaking punò, at ang mga diyos ay umaasa kay Indra bilang salalayan ng kanilang buhay, gayon din nawa ang lahat mong kamag-anak at kapanalig ay makatagpo ng kabuhayan at katiwasayan sa pagkanlong sa iyo.” Sa gayong pananalita, si Śrī Kṛṣṇa at si Yudhiṣṭhira ay nagpalitan ng pahintulot at nagpunta ang bawat isa sa sariling dako.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A king’s dharma is vigilant protection and sustenance of the subjects; the ruler should become a reliable refuge so that dependents—subjects and kin—can live securely, just as beings rely on rain, birds on a great tree, and the gods on Indra.
After a counsel-filled exchange, Kṛṣṇa and Yudhiṣṭhira formally take leave of each other and depart to their respective residences, marking a transition in the Sabha Parva episode.