Shloka 15
Śiśupāla-vākya: Bhīṣma-nindā and the ‘Haṃsa’ Exemplum (शिशुपालवाक्यम् — भीष्मनिन्दा, हंसदृष्टान्तः)
न सम्बन्ध॑ पुरस्कृत्य कृतार्थ वा कथंचन । अर्चामहेअ<र्चितं सद्धिर्भुवि भूतसुखावहम्,चेदिराज! हमलोग किसी कामनासे, अपना सम्बन्धी मानकर अथवा इन्होंने हमारा किसी प्रकारका उपकार किया है, इस दृष्टिसे श्रीकृष्णकी पूजा नहीं कर रहे हैं। हमारी दृष्टि तो यह है कि ये इस भूमण्डलके सभी प्राणियोंको सुख पहुँचानेवाले हैं और बड़े-बड़े संत- महात्माओंने इनकी पूजा की है
na sambandhaṁ puraskṛtya kṛtārthā vā kathaṁcana | arcāmahe ’rcitaṁ sadbhir bhuvi bhūta-sukhāvaham, cedirāja |
Sinabi ni Bhīṣma: “O hari ng Chedi, hindi namin sinasamba si Kṛṣṇa dahil inuuna namin ang anumang ugnayang pansarili, ni dahil may naitulong siya sa amin sa anumang paraan. Iginagalang namin siya sapagkat sa daigdig na ito siya ang pinagmumulan ng kagalingan para sa lahat ng nilalang, at sapagkat siya’y pinarangalan na ng mga matuwid at banal.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Honor should be grounded in intrinsic worth and universal beneficence, not in personal gain, favoritism, or transactional obligation; the truly noble revere what benefits all beings.
During Yudhishthira’s Rajasuya context, Bhishma answers the Chedi king’s objection to honoring Krishna, explaining that Krishna is revered not due to kinship or favors but because he is universally welfare-giving and already honored by the virtuous.