Shloka 6
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
भीमसेनस्तु तद् दृष्टवा तस्य कर्म महात्मन: । अधिसेनापतिं चक्रे सुधर्माणं महाबलम्,महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।। वृतो भरतशार्टूलो द्विषच्छोकविवर्द्धन: । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इसी समय शत्रुओंका शोक बढ़ानेवाले भरतवंशशिरोमणि महाप्रतापी एवं पराक्रमी भीमसेन भी धर्मराजकी आज्ञा ले, शत्रुके राज्यको कुचल देनेवाली और हाथी, घोड़े एवं रथसे भरी हुई, कवच आदिसे सुसज्जित विशाल सेनाके साथ पूर्व दिशाको जीतनेके लिये चले भीमसेनने उस महामना राजाका यह अद्भुत पराक्रम देखकर महाबली सुधर्माको अपना प्रधान सेनापति बना दिया
vaiśampāyana uvāca |
bhīmasenas tu tad dṛṣṭvā tasya karma mahātmanaḥ |
adhisenāpatiṃ cakre sudharmāṇaṃ mahābalam |
mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān ||
vṛto bharataśārdūlo dviṣacchoka-vivardhanaḥ ||
Wika ni Vaiśampāyana: Nang makita ni Bhīmasena ang pambihirang gawa ng dakilang-loob na hari, itinalaga niya ang malakas na si Sudharmā bilang kanyang punong kumandante. Pagkaraan, si Bhīma—tigre ng mga Bharata, tagapagpalago ng dalamhati ng kaaway—ay muling lumisan, napaliligiran ng malaking hukbong nakabaluti, punô ng elepante, kabayo, at karwahe, isang lakas na dumudurog sa mga kahariang kalaban.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Effective kingship and righteous warfare require disciplined organization: a leader recognizes merit, appoints capable commanders, and deploys a properly equipped force to uphold political order and legitimate authority.
Vaiśampāyana narrates that Bhīma, impressed by a great-souled king’s deed, appoints the mighty Sudharmā as chief commander and then proceeds with a large, armoured army—complete with elephants, horses, and chariots—to subdue hostile realms.