Shloka 17

Bhīmasena’s Digvijaya and Tribute Return (भीमस्य दिग्विजयः धननिवेदनं च)

Devanagari script

ततः काश्मीरकान्‌ वीरान्‌ क्षत्रियान्‌ क्षत्रियर्षभ: । व्यजयल्लोदहितं चैव मण्डलैर्दशभि: सह,इसके बाद क्षत्रियशिरोमणि धनंजयने काश्मीरके क्षत्रियवीरोंको तथा दस मण्डलोंके साथ राजा लोहितको भी जीत लिया

Transliteration

tataḥ kāśmīrakān vīrān kṣatriyān kṣatriyarṣabhaḥ | vyajayal lohitaṃ caiva maṇḍalair daśabhiḥ saha ||

Translation

Pagkaraan, si Arjuna—ang pinakamatatag sa mga kṣatriya—ay nagpatuloy sa pananakop at pinasuko ang matatapang na mandirigmang kṣatriya ng Kāśmīra; at tinalo rin niya si Haring Lohita kasama ang kanyang sampung maṇḍala (mga saklaw na lupain).

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: Avyaya

• काश्मीरकान्: the Kashmiris
• काश्मीरकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: काश्मीरक (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• वीरान्: heroes/warriors
• वीरान्: Karma
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• क्षत्रियान्: Kshatriyas
• क्षत्रियान्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• क्षत्रियर्षभः: the bull among Kshatriyas (best of Kshatriyas)
• क्षत्रियर्षभः: Karta
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• व्यजयत्: conquered/defeated
• Type: Verb
• Root: जि (धातु) उपसर्ग: वि-
• Form: Imperfect (Laṅ), Parasmaipada, 3rd person, Singular

• लोहितम्: Lohita (a king)
• लोहितम्: Karma
• Type: Noun
• Root: लोहित (प्रातिपदिक; राज्ञः नाम)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: Avyaya

• एव: also/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: एव
• Form: Avyaya

• मण्डलैः: with divisions/circles (mandalas)
• मण्डलैः: Karana
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• दशभिः: with ten
• दशभिः: Karana
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्याशब्द)
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• सह: together with
• Type: Indeclinable
• Root: सह
• Form: Avyaya (used with instrumental)

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Kāśmīra
• Kṣatriyas (Kāśmīraka warriors)
• Lohita (king)
• Maṇḍalas (ten territorial circles)