Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Jarāsandha–Bhīma Niyuddha-prastāvaḥ

Commencement of the Regulated Duel

अपरिहार्या मेघानां मागधा मनुना कृता: । कौशिको मणिमांश्वैव चक्राते चाप्यनुग्रहम्‌,मनुने मगधदेशके निवासियोंको मेघोंके लिये अपरिहार्य (अनुग्राह्म) कर दिया है; (अत: वहाँ सदा ही बादल समयपर यशथेष्ट वर्षा करते हैं।) चण्डकौशिक मुनि और मणिमान्‌ नाग भी मगधदेशपर अनुग्रह कर चुके हैं

aparihāryā meghānāṃ māgadhā manunā kṛtāḥ | kauśiko maṇimāṃś caiva cakrāte cāpy anugraham ||

Wika ni Vāyu-deva: “Sa bisa ni Manu, ang mga tao ng Magadha ay ginawang di-maiiwasang pagpalain ng mga ulap; kaya sa lupaing iyon, ang mga ulap ay palagiang nagbubuhos ng ulan sa tamang panahon, ayon sa ninanais. Ang pantas na si Caṇḍa-Kauśika at ang Nāga na si Maṇimān ay nagkaloob din ng kanilang biyaya sa Magadha.”

अपरिहार्याःinescapable; unavoidable
अपरिहार्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootअपरिहार्य
FormMasculine, Nominative, Plural
मेघानाम्of the clouds
मेघानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमेघ
FormMasculine, Genitive, Plural
मागधाःthe Magadhas (people of Magadha)
मागधाः:
Karta
TypeNoun
Rootमागध
FormMasculine, Nominative, Plural
मनुनाby Manu
मनुना:
Karana
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Instrumental, Singular
कृताःmade; rendered
कृताः:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPast (perfective), Plural, Passive (past passive participle)
कौशिकःKaushika (sage)
कौशिकः:
Karta
TypeNoun
Rootकौशिक
FormMasculine, Nominative, Singular
मणिमान्Manimān (name)
मणिमान्:
Karta
TypeNoun
Rootमणिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed; also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चक्रातेthey two did; they two performed
चक्राते:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, 3rd, Dual, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अनुग्रहम्favor; grace; benefaction
अनुग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनुग्रह
FormMasculine, Accusative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu-deva
M
Manu
M
Magadha
C
Caṇḍa-Kauśika (Kauśika)
M
Maṇimān Nāga
C
clouds (megha)

Educational Q&A

Prosperity in a land—symbolized by timely rain—is presented as linked to accumulated merit and the favor (anugraha) of revered figures. The verse frames natural abundance as morally and spiritually conditioned, not merely accidental.

Vāyu-deva explains why Magadha enjoys dependable rainfall: Manu established a special relation between Magadha and the clouds, and later both the sage Caṇḍa-Kauśika and the Nāga Maṇimān also granted their blessing to Magadha.