मयस्य प्रतिकृतिः — Maya’s Offer and the Commissioning of the Sabhā
(दानवानां पुरा पार्थ प्रासादा हि मया कृता: | रम्याणि सुखगर्भाणि भोगाढ्यानि सहस्रश: ।।
dānavānāṃ purā pārtha prāsādā hi mayā kṛtāḥ | ramyāṇi sukhagarbhāṇi bhogāḍhyāni sahasraśaḥ || udyānāni ca ramyāṇi sarāṃsi vividhāni ca | vicitrāṇi ca śastrāṇi rathāḥ kāmagamās tathā || nagarāṇi viśālāni sāṭṭa-prākāra-toraṇaiḥ | vāhanāni ca mukhyāni vicitrāṇi sahasraśaḥ || bilāni ramaṇīyāni sukhayuktāni vai bhṛśam | etat kṛtaṃ mayā sarvaṃ tasmād icchāmi phālguna || arjuna uvāca—prāṇakṛcchād vimuktaṃ tvam ātmānaṃ manyase mayā | evaṃ gate na śakṣyāmi kiñcit kārayituṃ tvayā ||
Sinabi ni Mayāsura: “O Pārtha, noong unang panahon ay nagtayo ako para sa mga Dānava ng mga palasyo na libo-libo—kaaya-ayang pagmasdan, hitik sa ginhawa, at sagana sa mga kalayawan. Gumawa rin ako ng mga harding marikit, sari-saring lawa, mga sandatang kahanga-hanga, at mga karwaheng tumatakbo ayon sa nais. Nagtayo ako ng malalawak na lungsod na may matatayog na tore, mga pader at mga tarangkahan, at libo-libong pangunahing sasakyang may iba’t ibang anyo. Maging ang maraming silid sa ilalim ng lupa—magaganda at lubhang maaliwalas—ay aking nilikha. Lahat ng ito’y nagawa ko; kaya, O Phālguna, nais ko ring magtayo ng isang bagay para sa iyo.” Sumagot si Arjuna: “Mayāsura, iniisip mong nailigtas ka sa panganib ng kamatayan dahil sa akin, kaya nais mong gumanti. Ngunit sa gayong kalagayan, hindi ako makapapagawa sa iyo ng anumang gawain para sa akin.”
अजुन उवाच
The passage highlights an ethic of disinterested protection and restraint: Arjuna refuses to commission work from Mayāsura as a ‘repayment’ for saving him, implying that aid given in a crisis should not be converted into a transactional claim. It frames virtue as acting without bargaining for return, even when gratitude is offered.
Mayāsura, recalling his extraordinary skill in constructing luxurious palaces, cities, and marvels, offers to build something for Arjuna out of gratitude for being saved from mortal danger. Arjuna responds that since Mayāsura’s offer is motivated by a sense of indebtedness for rescue, he cannot accept or commission any work from him in that spirit.