Shloka 7

Chapter 6: Dāruka’s Report; Arjuna Witnesses Dvārakā’s Desolation (दारुकवृत्तान्तः—अर्जुनस्य द्वारकादर्शनम्)

Devanagari script

तयोरपनयात्‌ पार्थ वृष्णयो निधनं गता: । अर्जुन! जो तुम्हारे प्रिय शिष्य थे और जिनका तुम बहुत सम्मान किया करते थे उन्हीं दोनों (सात्यकि और प्रद्युम्न)-के अन्यायसे समस्त वृष्णिवंशी मृत्युको प्राप्त हो गये हैं ।। ६ १ हल || ः ८4१65 न 5 प्ड्ड्ल्द न प (८ # 30.-7-5££-- 8 5 (6 +- _ट जे )५॥॥ 4: >-+:+>) यौ तौ वृष्णिप्रवीराणां द्वावेवातिरथौ मतौ

Transliteration

tayor apanayāt pārtha vṛṣṇayo nidhanaṃ gatāḥ | yāv tau vṛṣṇipravīrāṇāṃ dvāv evātirathau matau ||

Translation

Sinabi ni Vasudeva: “O Pārtha, dahil sa maling asal at pagkawala ng pagpipigil na may kinalaman sa dalawang iyon, napahamak ang mga Vrishni. Ang dalawang iyon—sina Sātyaki at Pradyumna—na itinuring na pinakadakilang bayani ng angkan ng Vrishni, at binibilang na mga atiratha, ay naging sanhi ng pagbagsak ng buong angkan.”

Word by Word

• तयोः: of those two
• तयोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुं (सर्वनाम), षष्ठी, द्विवचन

• अपनयात्: because of (their) wrongdoing / from the misdeed (lit. from the act of leading away)
• अपनयात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अप-नी (धातु)
• Form: लुङ् (अorist), 3, एकवचन, परस्मैपद

• पार्थ: O son of Pritha (Arjuna)
• पार्थ: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, सम्बोधन, एकवचन

• वृष्णयः: the Vrishnis
• वृष्णयः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: वृष्णि (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, बहुवचन

• निधनम्: destruction, death
• निधनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: निधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• गताः: have gone (met: have met death)
• गताः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (क्त-कृदन्त)
• Form: पुं, प्रथमा, बहुवचन, भूत (क्त)

• यौ: which two / those two who
• यौ: कर्ता
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, द्विवचन

• तौ: those two
• तौ: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, द्विवचन

• वृष्णि-प्रवीराणाम: of the foremost heroes among the Vrishnis
• वृष्णि-प्रवीराणाम: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वृष्णि + प्रवीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, षष्ठी, बहुवचन

• द्वौ: two
• द्वौ: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, द्विवचन

• एव: indeed, only
• एव: अव्यय (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• अतिरथौ: great warriors (atirathas)
• अतिरथौ: कर्ता/प्रत्ययार्थ (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अतिरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, द्विवचन

• मतौ: considered, regarded
• मतौ: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मन् (धातु) → मत (क्त-कृदन्त) / मत (प्रातिपदिक: 'considered')
• Form: पुं, प्रथमा, द्विवचन, भूत (क्त)

Speaker

वसुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vasudeva
• Arjuna (Partha)
• Vrishnis (Yadava clan)
• Satyaki
• Pradyumna

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even the mightiest heroes cannot protect a community when ethical restraint collapses; adharma within—pride, quarrel, and misconduct—can destroy an entire lineage more surely than external enemies.

What is happening in the narrative?

Vasudeva informs Arjuna that the Vrishni clan has perished, and he points to the role of two celebrated warriors—Sātyaki and Pradyumna—whose wrongful conduct became a key trigger in the chain of events leading to the clan’s annihilation.