Shloka 41
उत्पातदर्शनम् — Portents and Kāla among the Vṛṣṇis
तद् वज्रभूतं मुसलं व्यदृश्यत तदा दृढम् | राजन्! वे जिस किसी भी तृणका प्रहार करते वह अभेद्य वस्तुका भी भेदन कर डालता था और व्रजमय मूसलके समान सुदृढ़ दिखायी देता था || ४० $ || अवधीत् पितरं पुत्र: पिता पुत्रं च भारत,भरतनन्दन! उस मूसलसे पिताने पुत्रको और पुत्रने पिताको मार डाला। जैसे पतिंगे अतामें कूद पड़ते हैं, उसी प्रकार कुकुर और अन्धकवंशके लोग परस्पर जूझते हुए एक दूसरेपर मतवाले होकर टूटते थे
tad vajrabhūtaṃ musalaṃ vyadṛśyata tadā dṛḍham | rājann abhēdya-vastūnām api bhedana-kṣamaṃ vajramaya-musala-sadṛśaṃ sudṛḍhaṃ babhūva || avadhīt pitaraṃ putraḥ pitā putraṃ ca bhārata | bharatanandana tat-musalenā pitā putraṃ putraś ca pitaram ajaghāna | yathā pataṅgā agnau kūdanti tathā kukurāndhaka-vaṃśyāḥ parasparaṃ yuyudhānā anyonyam mattavat samabhidudruvuḥ ||
Wika ni Vaiśampāyana: Noon, ang pamalong iyon ay nagmistulang kasingtigas ng vajra. O Hari, sinumang tamaan nito—kahit may hawak lamang na isang talim ng damo—kaya nitong butasin ang dating di-mabutas, at nananatiling matatag na parang pamalong yari sa adamante. Sa gayong pagkahibang, pinatay ng anak ang ama at pinatay ng ama ang anak, O Bhārata. Sa pamalong iyon, pinatay ng ama ang anak, at pinatay ng anak ang ama. Gaya ng mga gamu-gamo na sumusuong sa apoy, ang mga lalaki ng angkang Kukura at Andhaka, lasing sa poot, ay nagyakapan sa labanan at nagbagsakan sa isa’t isa sa paglalabanang magkakapuksa.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage underscores how adharma, intoxication, and uncontrolled rage can erase even the most basic ethical bonds—such as the duty between father and son—so that a community collapses from within. It also illustrates the inexorable ripening of prior causes (karma/śāpa), where a seemingly small instrument becomes the means of total ruin.
A vajra-hard club (musala) manifests as an irresistible weapon. In a drunken, frenzied brawl, members of the Kukura and Andhaka (Yādava) clans attack one another; fathers and sons kill each other, compared to moths rushing into fire.