Shloka 1
मौसलोत्पत्तिः — The Birth of the Musala and the Sages’ Pronouncement
#स्जम (2) असजमनसा द्वितीयो&्ध्याय: द्वारकामें भयंकर उत्पात देखकर भगवान् श्रीकृष्णका यदुवंशियोंको तीर्थयात्राके लिये आदेश देना वैशम्पायन उवाच एवं प्रयतमानानां वृष्णीनामन्धकैः सह । कालो गृहाणि सर्वेषां परिचक्राम नित्यश:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! इस प्रकार वृष्णि और अन्धकवंशके लोग अपने ऊपर आनेवाले संकटका निवारण करनेके लिये भाँति-भाँतिके प्रयत्न कर रहे थे और उधर काल प्रतिदिन सबके घरोंमें चक्कर लगाया करता था
Vaiśampāyana uvāca: evaṃ prayatamānānāṃ vṛṣṇīnām andhakaiḥ saha | kālo gṛhāṇi sarveṣāṃ paricakrāma nityaśaḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O hari, habang ang mga Vṛṣṇi, kasama ang mga Andhaka, ay nagsisikap sa sari-saring paraan upang hadlangan ang kapahamakaang papalapit sa kanila, ang mismong Panahon (Kāla) ay dumaraan sa mga bahay ng lahat, araw-araw.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Human effort to avert danger is meaningful, yet the verse underscores a Mahābhārata theme: when Kāla (Time/Fate) ripens, outcomes unfold beyond control. Ethically, it invites humility—act responsibly, but recognize impermanence and the limits of power.
The Vṛṣṇis and Andhakas are actively trying to prevent an impending catastrophe. Simultaneously, the narrator personifies Kāla as moving through everyone’s homes daily, signaling that the destined end of the Yādava community is drawing near.