Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Adhyāya 3: Indra’s Invitation and Yudhiṣṭhira’s Refusal to Abandon the Dog

Svargārohaṇa Test

स तं रथं समास्थाय राजा कुरुकुलोदवह: । ऊर्ध्वमाचक्रमे शीघ्रं तेजसा55वृत्य रोदसी,कुरुकुलतिलक राजा युधिष्ठिर उस रथमें बैठकर अपने तेजसे पृथ्वी और आकाशको व्याप्त करते हुए तीव्र गतिसे ऊपरकी ओर जाने लगे

sa taṁ rathaṁ samāsthāya rājā kurukulodvahaḥ | ūrdhvam ācakrame śīghraṁ tejasāvṛtya rodasī ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagsakay sa karwaheng iyon, si Haring Yudhiṣṭhira—ang pinakadakilang tagapagdala ng angkan ng Kuru—ay nagsimulang umakyat nang mabilis. Sa ningning ng sarili niyang kabutihang-dharma at karangalan ng hari, wari’y nilulukuban niya ang lupa at langit, hudyat ng kaganapan ng buhay na inialay sa dharma at ng paglipat mula sa paghaharing makalupa tungo sa huling paglalakbay na lampas dito.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
समास्थायhaving mounted/ascended
समास्थाय:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था (स्था)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुरुकुलोद्वहःthe upholder/foremost of the Kuru lineage
कुरुकुलोद्वहः:
Karta
TypeAdjective
Rootकुरु-कुल-उद्वह
FormMasculine, Nominative, Singular
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
आचक्रमेset forth/advanced
आचक्रमे:
Karta
TypeVerb
Rootआ-क्रम् (क्रम्)
FormLiṭ (Perfect), Third, Singular, Ātmanepada
शीघ्रम्swiftly
शीघ्रम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र
तेजसाby (his) radiance/energy
तेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
आवृत्यhaving covered/pervaded
आवृत्य:
Karta
TypeVerb
Rootआ-वृ (वृ)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
रोदसीthe two worlds: earth and sky
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी
FormFeminine, Accusative, Dual

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuru dynasty
C
chariot
E
earth
S
sky

Educational Q&A

The verse underscores the fruition of dharma: a ruler who has upheld righteousness and relinquished attachment is portrayed as rising beyond the human sphere, his 'tejas' symbolizing moral-spiritual authority that transcends worldly power.

Yudhiṣṭhira mounts a chariot and begins a swift upward ascent, his radiance filling earth and sky—an epic sign that his final passage is underway and that his life’s dharmic stature is being affirmed in a cosmic register.