Shloka 253
अध्याय १: महाप्रस्थानारम्भः
The Commencement of the Great Departure
Devanagari script
न चैनमशकत वज्षिन्निवर्तस्वेति भाषितुम् । उन छहोंको साथ लेकर सातवें राजा युधिष्ठिर जब हस्तिनापुरसे बाहर निकले तब नगरनिवासी प्रजा और अन्तःपुरकी स्त्रियाँ उन्हें बहुत दूरतक पहुँचाने गयीं; किंतु कोई भी मनुष्य राजा युधिष्ठिससे यह नहीं कह सका कि आप लौट चलिये
Translation
Nang si Haring Yudhiṣṭhira, ang ikapitong hari, ay lumabas mula sa Hastināpura na kasama ang anim na iyon, ang mga mamamayan ng lungsod at ang mga babae sa loob ng palasyo ay sumama upang ihatid sila hanggang sa malayo. Ngunit walang sinuman ang nakapangahas magsabi kay Haring Yudhiṣṭhira: “Bumalik po kayo.”
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एनम्him (that person)
एनम्:
Karma
TypeNoun
Rootएतद्
Formmasculine, accusative, singular
अशकत्was able
अशकत्:
TypeVerb
Rootशक्
Formimperfect (laṅ), 3rd, singular
वज्षिन्O Vajṣin (vocative-like address; text form uncertain)
वज्षिन्:
Karta
TypeNoun
Rootवज्षिन्
Formmasculine, nominative, singular
निवर्तस्वreturn!
निवर्तस्व:
TypeVerb
Rootनि-वृत्
Formimperative (loṭ), 2nd, singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
भाषितुम्to say/speak
भाषितुम्:
TypeVerb
Rootभाष्
Forminfinitive (tumun)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes