Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

मखो हि विष्णुर्भगवान्‌ सनातनो वदन्ति तच्चाग्न्यनिलेन्दुभानव: । अतोडनसूयु: शृणुयात्‌ पठेच्च यः स सर्वलोकानुचर: सुखी भवेत्‌

makho hi viṣṇur bhagavān sanātano vadanti tac cāgny-anilendu-bhānavaḥ | ato 'ḍana-sūyuḥ śṛṇuyāt paṭhec ca yaḥ sa sarva-lokānucaraḥ sukhī bhavet ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang walang-hanggang Mapalad na Panginoong Viṣṇu ang mismong handog na ritwal (makha); gayon din ang ipinahahayag nina Agni, Vāyu, ng Buwan at ng Araw. Kaya ang sinumang, malaya sa paghahanap ng mali at sa inggit, ay bumibigkas o nakikinig sa salaysay ng digmaang-handog na ito, ay magiging masayang manlalakbay sa lahat ng daigdig.”

मखःsacrifice (yajña)
मखः:
Karta
TypeNoun
Rootमख
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
TypeAdjective
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
सनातनःeternal
सनातनः:
TypeAdjective
Rootसनातन
FormMasculine, Nominative, Singular
वदन्तिthey say
वदन्ति:
TypeVerb
Rootवद्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
तत्that (fact)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अग्निfire (Agni)
अग्नि:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
अनिलwind (Vāyu)
अनिल:
Karta
TypeNoun
Rootअनिल
FormMasculine, Nominative, Singular
इन्दुmoon
इन्दु:
Karta
TypeNoun
Rootइन्दु
FormMasculine, Nominative, Singular
भानवःsuns/radiant ones (here: the Sun)
भानवः:
Karta
TypeNoun
Rootभानु
FormMasculine, Nominative, Plural
अतोडनसूयुःone who is non-censorious/non-envious (lit. not finding fault)
अतोडनसूयुः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतोडनसूयु
FormMasculine, Nominative, Singular
शृणुयात्should hear
शृणुयात्:
TypeVerb
Rootश्रु
FormOptative, Third, Singular, Parasmaipada
पठेत्should read/recite
पठेत्:
TypeVerb
Rootपठ्
FormOptative, Third, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वलोकानुचरःmoving/roaming through all worlds
सर्वलोकानुचरः:
TypeAdjective
Rootसर्व-लोक-अनुचर
FormMasculine, Nominative, Singular
सुखीhappy
सुखी:
TypeAdjective
Rootसुखिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्would become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative, Third, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Viṣṇu
A
Agni
V
Vāyu (Anila)
C
Candra (Indu)
S
Sūrya (Bhānu)
M
Makha/Yajña (sacrifice)

Educational Q&A

The verse identifies Viṣṇu with the very essence of yajña (makha) and teaches that approaching the war narrative without envy or fault-finding—by hearing or reciting it—yields auspicious spiritual fruit: happiness and free movement through all worlds.

Vaiśampāyana concludes a section with a phalaśruti (statement of benefits), framing the battlefield account as a ‘war-sacrifice’ and asserting, with cosmic witnesses (Agni, Vāyu, Moon, Sun), that Viṣṇu is the sacrificial principle behind it.