Previous Verse
Next Verse

Shloka 74

अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः

प्रभग्नं च बल॑ दृष्टवा वध्यमानं महारथै: । पराड्मुखांश्व राज्ञस्तु पलायनपरायणान्‌

prabhagnaṃ ca balaṃ dṛṣṭvā vadhyamānaṃ mahārathaiḥ | parāṅmukhāṃś ca rājñas tu palāyanaparāyaṇān ||

Wika ni Vaiśampāyana: Nang makita niyang wasak ang hukbo at pinapatay ng mga dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe, at makita ang mga hari na nakatalikod ang mukha—tanging pagtakas ang nasa isip—(nasaksihan niya ang pagguho ng loob sa gitna ng siksik na labanan).

प्रभग्नम्broken, routed
प्रभग्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रभग्न (प्र-√भञ्ज)
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
बलम्army, force
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Root√दृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
वध्यमानम्being slain
वध्यमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवध्यमान (√वध्)
FormNeuter, Accusative, Singular
महारथैःby great chariot-warriors
महारथैः:
Karana
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Instrumental, Plural
पराङ्मुखान्turned away, facing away
पराङ्मुखान्:
Karma
TypeAdjective
Rootपराङ्मुख
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
राज्ञःof the king
राज्ञः:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पलायनपरायणान्intent on flight, devoted to fleeing
पलायनपरायणान्:
Karma
TypeAdjective
Rootपलायन-परायण
FormMasculine, Accusative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
mahāratha (great chariot-warriors)
R
rājānaḥ (kings)
B
bala (army)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical crisis of war: when an army breaks and leaders turn to flight, collective morale collapses. It implicitly contrasts kṣatriya ideals of steadfastness and protection with the human reality of fear and self-preservation under overwhelming violence.

The narrator describes a battlefield moment where the force has been routed and is being slaughtered by elite warriors; many kings have turned away from the fight and are focused on escaping, signaling a decisive breakdown in resistance.