Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

क्रीडन्तमष्टादशभि: पृषत्कै- विंव्याध वीरं नकुलं सरोष: । उस महान्‌ भयके अवसरपर अपने भाई भीमसे सुरक्षित हो महामना नकुलने वहाँ भयंकर पराक्रम प्रकट किया। अकेले ही बहुत-से पैदल मनुष्यों

krīḍantam aṣṭādaśabhiḥ pṛṣatkaiḥ vivyādha vīraṃ nakulaṃ saroṣaḥ | sa mahān bhayake ’vasare ’sya bhrātṛbhīmasena-surakṣitaḥ san mahāmanā nakulo ’tra bhīṣaṇaṃ parākramaṃ pradarśayām āsa | eko ’pi bahūn padātīn aśvān gajān rathāṃś ca saṃharan krīḍann iva vīraḥ nakulaḥ—taṃ roṣa-pūrṇaḥ karṇaputraḥ aṣṭādaśabhir bāṇair vyathayām āsa ||

Sinabi ni Sañjaya: Sa galit, tinamaan ng anak ni Karṇa ang bayaning si Nakula ng labingwalong palaso—samantalang si Nakula’y waring naglalaro sa gitna ng pagpatay. Sa sandaling iyon ng panganib, ang marangal na Nakula—na pinangangalagaan ni Bhīma—ay nagpakita ng nakapanghihilakbot na tapang, mag-isang pumupuksa ng maraming kawal na naglalakad, kabayo, elepante, at mga karwahe. Ngunit sa malaking labanan, siya’y malubhang nasugatan ni Vṛṣasena.

क्रीडन्तम्playing (as if)
क्रीडन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootक्रीड्
FormMasculine, Accusative, Singular, शतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त)
अष्टादशभिःwith eighteen
अष्टादशभिः:
Karana
TypeNumeral
Rootअष्टादश
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
पृषत्कैःwith arrows
पृषत्कैः:
Karana
TypeNoun
Rootपृषत्क
FormMasculine, Instrumental, Plural
विव्याधpierced/wounded
विव्याध:
Karta
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
वीरम्the hero
वीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Accusative, Singular
नकुलम्Nakula
नकुलम्:
Karma
TypeNoun
Rootनकुल
FormMasculine, Accusative, Singular
सरोषःangry, filled with rage
सरोषः:
Karta
TypeAdjective
Rootसरोष
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तेनby him/with that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
विद्धःwounded, pierced
विद्धः:
Karta
TypeVerb
Rootव्यध्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त-प्रत्यय (भूतकर्मणि कृदन्त)
अतिभृशम्exceedingly, very much
अतिभृशम्:
TypeIndeclinable
Rootअतिभृशम्
तरस्वीswift/strong, vigorous
तरस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootतरस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महाहवेin the great battle
महाहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाहव
FormMasculine, Locative, Singular
वृषसेनेनby Vrishasena
वृषसेनेन:
Karana
TypeNoun
Rootवृषसेन
FormMasculine, Instrumental, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
N
Nakula
B
Bhimasena (Bhima)
K
Karna-putra (Vrsasena)
A
arrows
I
infantry
H
horses
E
elephants
C
chariots

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya ideal of steadfast courage under peril, while also showing how anger (roṣa) drives escalation in war; noble valor can coexist with vulnerability, and protection by kin (Bhima safeguarding Nakula) is portrayed as a righteous support in crisis.

Nakula is cutting down many enemy troops—infantry, horses, elephants, and chariots—so effectively that it appears like sport. Seeing this, Karna’s son Vṛṣasena, enraged, shoots Nakula with eighteen arrows, wounding him in the great battle.