Shloka 22
कर्णपुत्रवधः (The Fall of Vṛṣasena) — Karṇa Parva, Adhyāya 62
(हते हास्मिन् ध्रुवं पार्थ: स्वाञ्जेष्यति नो रथान् | तस्मिन् हि धार्तराष्ट्रस्य निहते तु ध्रुवी जय: ।। “इनके मारे जानेपर अर्जुन निश्चय ही हमारे सारे महारथियोंको जीत लेंगे। परंतु अर्जुनके मारे जानेपर धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनकी विजय अवश्यम्भावी है। ध्वजोडसौ दृश्यते तस्य रोचमानों5शुमानिव । एनं जहि महाबाहो कि ते हत्वा युधिष्ठिरम् ।।) “महाबाहो! अर्जुनका यह सूर्यके समान प्रकाशमान ध्वज दिखायी देता है। तुम इन्हींको मारो, युधिष्ठिरका वध करनेसे तुम्हारा क्या लाभ है? शड्खयोर्ध्यायतो: शब्द: सुमहानेष कृष्णयो:
sañjaya uvāca |
hate hāsmin dhruvaṃ pārthaḥ svāñ jeṣyati no rathān |
tasmin hi dhārtarāṣṭrasya nihate tu dhruvī jayaḥ ||
dhvajo 'sau dṛśyate tasya rocamāno 'ṃśumān iva |
enaṃ jahi mahābāho kiṃ te hatvā yudhiṣṭhiram ||
śaṅkhayor dhyāyatoḥ śabdaḥ sumahān eṣa kṛṣṇayoḥ ||
Wika ni Sañjaya: “Kapag napatay ang taong ito, tiyak na si Pārtha (Arjuna) ang mananaig sa lahat ng ating mga mandirigmang nasa karwahe. Ngunit kapag si Arjuna ang napatay, ang tagumpay para sa anak ni Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana) ay magiging tiyak. Masdan—nakikita ang kanyang watawat, nagniningning na parang araw. O makapangyarihang bisig (mahā-bāhu), siya ang patumbahin; ano ang mapapala mo sa pagpatay kay Yudhiṣṭhira? At ngayo’y sumisiklab ang isang napakalakas na alingawngaw—ang dagundong ng mga kabibe ng dalawang Kṛṣṇa (Kṛṣṇa at Arjuna), habang itinatakda nila ang isip sa digmaan.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a pragmatic wartime calculus: the outcome is framed as hinging on Arjuna’s survival. It also shows how leaders and counselors prioritize decisive targets over symbolic or emotionally satisfying kills, revealing the ethical strain where victory is pursued through strategic elimination rather than righteous proportionality.
Sañjaya reports counsel given on the battlefield: Arjuna is identified as the pivotal warrior whose death would secure Duryodhana’s victory. Arjuna’s radiant banner is spotted as a battlefield marker, and the speaker urges focusing on Arjuna rather than killing Yudhiṣṭhira. The scene is punctuated by the thunderous conch-sound of Kṛṣṇa and Arjuna, signaling renewed engagement.