Shloka 24
धर्मरहस्योपदेशः
Dharma-rahasya Instruction: Vows, Truth, and Non-injury
कि करोद्यतदण्डेन मृत्युनापि व्रजेद् रणम् “वे ही आज क्रोधसे आतुर हो कवच बाँधकर युद्धके मुहानेपर उपस्थित हैं; परंतु क्या ये दण्ड धारण किये यमराजके साथ भी युद्धके लिये रणभूमिमें उतर सकते हैं?” ।।
kiṁ karodyatad-aṇḍena mṛtyunāpi vrajed raṇam | ve hi adya krodhase āturāḥ kavacaṁ baddhvā yuddha-mukhā upasthitāḥ; kintu kim ete daṇḍa-dhāriṇaṁ yamarājaṁ saha api yuddhāya raṇabhūmau avatariṣyanti || cirakālābhilaṣito mām ayaṁ tu manorathaḥ | samara-aṅgaṇe arjunasya vadhaṁ kuryām athavā sa eva māṁ mārayet | kadācit bhīmasenena saha samāgamāt mama sā icchā adyaiva pūrṇā bhavet ||
Wika ni Sañjaya: “Ano ang magagawa ng mga lalaking ito sa kanilang mga tungkod lamang? Papasok ba sila sa larangan ng digmaan kahit laban sa Kamatayan mismo? Sapagkat ngayon, udyok ng poot, itinali nila ang kanilang baluti at nakatindig sa bungad ng digmaan; ngunit makabababa ba sila sa labanan kahit laban kay Yama, ang may hawak ng pamalo ng parusa?” “At ang pagnanasang ito’y matagal nang nananahan sa aking puso: sa larangan ng digmaan, papatayin ko si Arjuna, o siya ang papatay sa akin. Marahil, sa pagharap ko kay Bhīmasena, ang matagal kong minimithing iyon ay matutupad ngayong araw din.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts outward martial display with the ultimate limit set by death: anger and armor may embolden warriors, but no human can truly contend with Death/Yama. It also highlights the kṣatriya ideal of staking one’s life on honor—seeking decisive resolution rather than retreat.
Sañjaya reports a fierce, contemptuous assessment of warriors rushing into battle in anger, invoking Yama as the ultimate adversary. The speaker then reveals a long-held battlefield desire: a final, decisive outcome with Arjuna—either to kill him or be killed—anticipating that an encounter (notably involving Bhīmasena) may bring that wish to fulfillment that day.