Bhīmasena–Drauṇi Mahāyuddha
Chariot Duel and Astra-Exchange
क्रोशतां चैव योधानां त्वरितानां परस्परम् । बभूव तुमुल: शब्दो दिवस्पृक् सुमहांस्तत:
krośatāṃ caiva yodhānāṃ tvaritānāṃ parasparam | babhūva tumulaḥ śabdo divaspṛk sumahāṃs tataḥ prajānātha |
Wika ni Sañjaya: Nang ang mga mandirigma, nagmamadali sa pagkilos, ay nagsisigawan at nagtatawagan, sumiklab ang isang napakalawak at magulong ugong—tindi nito’y wari’y tumatama sa langit mismo, O panginoon ng mga tao. Lumobo ang larangan ng digmaan sa mga sigaw ng pag-uudyok, sa pagtitipon ng mga hukbo, at sa bigat ng nalalapit na sagupaan, hudyat ng bigat ng dharma at ng di na maibabalik na pag-usad ng digmaan.
संजय उवाच
The verse underscores how war, once set in motion, gathers an overwhelming force—audible as a heaven-reaching uproar—reminding the listener that collective human action (especially violent action) creates consequences that quickly exceed individual control, pressing rulers to reflect on responsibility (dharma) amid conflict.
Sañjaya describes the battlefield as combatants hurry into position and call out to each other; their cries and the general commotion rise into a massive, sky-reaching din, marking the escalation toward intense fighting in the Karṇa Parva.