Adhyaya 78

Verse 1

अफ---रू- >> सप्तसप्ततितमो<ध्याय: नाना प्रकारके अशुभसूचक उत्पात

Sinabi ni Sanjaya: O Hari, pinahihirapan ng dalamhati at pighati, si Vāsudeva (Kṛṣṇa) at si Dhanañjaya (Arjuna) ay nakahimlay sa gabing iyon na tila mga ahas, humihinga nang mahahaba at mabibigat na buntong-hininga. Wala ni isa sa kanila ang nakatagpo ng tulog—isang masamang katahimikan bago muling sumiklab ang digmaan.

Verse 2

नरनारायणोौ क्रुद्धौ ज्ञात्वा देवा: सवासवा: । व्यथिताश्रिन्तयामासु: किंस्विदेतद्‌ भविष्यति,नर और नारायणको कुपित जान इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता व्यथित हो चिन्ता करने लगे; यह क्या होनेवाला है?

Sinabi ni Sanjaya: Nang malaman na nagngitngit sina Nara at Nārāyaṇa, ang lahat ng mga diyos—kasama si Indra—ay nayanig sa pangamba at nagsimulang magnilay: “Ano nga ba ang magaganap ngayon?”

Verse 3

ववुश्व॒ दारुणा वाता रूक्षा घोराभिशंसिन: । सकबन्धस्तथा<5<दित्ये परिधि: समदृश्यत,रूक्ष, भयसूचक एवं दारुण वायु बहने लगी। (दूसरे दिन सूर्योदय होनेपर) सूर्यमण्डलमें कबन्धयुक्त घेरा देखा गया

Sinabi ni Sanjaya: Nagsimulang humihip ang mabagsik at nakapanghihilakbot na hangin—tuyo, magaspang, at punô ng masamang hudyat na wari’y nagbabadya ng kapahamakan. At nang sumikat ang araw kinabukasan, may nakita silang singsing sa palibot ng araw, na may anyong “kabandha”—isang katawan na walang ulo—isang nakatatakot na pangitain sa gitna ng umuusbong na digmaan.

Verse 4

शुष्काशन्यश्न निष्पेतु: सनिर्घाता: सविद्युत: । चचाल चापि पृथिवी सशैलवनकानना,बिना वर्षके ही वज्र गिरने लगे। आकाशमें बिजलीकी चमकके साथ भयंकर गर्जना होने लगी। पर्वत, वन और काननोंसहित पृथ्वी काँपने लगी

Sinabi ni Sanjaya: Kahit walang ulan, bumagsak ang mga kidlat mula sa tuyong langit, kasabay ng dagundong na nakapanghihilakbot at mga kislap ng liwanag. Nayanig ang lupa, kasama ang mga bundok, kagubatan, at mga kakahuyan—isang masamang pagyanig ng kalikasan na sumasalamin sa pagkalito ng katarungan at sa lumalalang pangamba ng digmaan.

Verse 5

चुक्षुभुश्न महाराज सागरा मकरालया: । प्रतिस्त्रोत: प्रवृत्ताश्न॒ तथा गन्तुं समुद्रगा:

Sinabi ni Sanjaya: O dakilang hari, ang mga karagatan—tahanan ng mga makara—ay nagngangalit sa matinding pag-uga; at ang mga ilog na patungong dagat ay nagsimulang umagos nang salungat sa agos, na wari’y bumabalik sa kanilang pinagmulan. Ang mga hudyat na ito’y tanda ng malalim na pagkagambala sa kaayusang moral at kosmiko na dulot ng poot ng digmaan.

Verse 6

रथाश्वनरनागानां प्रवृत्तमधरोत्तरम्‌ । क्रव्यादानां प्रमोदार्थ यमराष्ट्रविवृद्धये,मांसभक्षी प्राणियोंके आनन्द और यमराजके राज्यकी वृद्धिके लिये रथ, घोड़े, मनुष्य और हाथियोंके नीचे-ऊपरके ओषछ्ठ फड़कने लगे

Sinabi ni Sañjaya: “Sa labang iyon, ang kaguluhan ay umalun-alon—umaangat at bumabagsak—sa gitna ng mga karwahe, kabayo, tao, at elepante; isang pagyanig na waring ikinatuwa ng mga kumakain ng laman at mga tagapaglimas ng bangkay, at lalo pang nagpalawak sa nasasakupan ni Yama, panginoon ng kamatayan.”

Verse 7

वाहनानि शकुृम्मूत्रे मुमुचू रुरुदुश्न ह । तान्‌ दृष्टवा दारुणान्‌ सर्वनुत्पाताँललोमहर्षणान्‌

Sinabi ni Sañjaya: Ang mga sasakyan at sinasakyan—mga elepante, kabayo, at iba pa—ay dumumi at umihi, at saka umatungal na tila umiiyak. O pinakamainam sa angkan ng Bharata, nang makita ang mga kakila-kilabot na pangitain na nagpapatindig-balahibo, at marinig ang nakapanghihilakbot na panata ng makapangyarihang Savyasācin na si Arjuna, nayanig sa dalamhati ang buong hukbo mo.

Verse 8

सर्वे ते व्यथिता: सैन्यास्त्वदीया भरतर्षभ । श्रुत्वा महाबलस्योग्रां प्रतिज्ञां सव्यसाचिन:

Sinabi ni Sañjaya: O toro sa angkan ng Bharata, nang marinig ng lahat ng kawal mo ang mabagsik na panata ng makapangyarihang Savyasācin (Arjuna), sila’y nanginig at nabagabag.

Verse 9

अथ कृष्णं महाबाहुरब्रवीत्‌ पाकशासनि: । आश्वासय सुभद्रां त्वं भगिनीं स्नुषया सह

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, ang anak ni Indra na may malalakas na bisig, si Arjuna, ay nagsalita kay Kṛṣṇa: “Mādhava, aliwin mo ang kapatid mong si Subhadrā kasama ang manugang niyang babae. Sa mga salitang payapa, tapat, at may wastong katuwiran, pawiin mo ang dalamhati ni Uttarā at ng kanyang mga kasama.”

Verse 10

स्‍्नुषां चास्या वयस्याश्व विशोका: कुरु माधव । साम्ना सत्येन युक्तेन वचसा55श्वासय प्रभो

Sinabi ni Sañjaya: “O Mādhava, gawin mong malaya sa dalamhati ang manugang niyang babae at ang kanyang mga kabataang kasama. O Panginoon, aliwin mo sila sa mga salitang banayad, tapat, at may wastong katuwiran.”

Verse 11

ततोडर्जुनगृहं गत्वा वासुदेव: सुदुर्मना: । भगिनीं पुत्रशोकार्तामाश्वचासयत दुःखिताम्‌

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan nito, si Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa), na mabigat ang loob sa dalamhati, ay nagtungo sa himpilan ni Arjuna. Doon ay sinikap niyang aliwin ang kaniyang kapatid na babae, na pinahihirapan ng pagdadalamhati sa kaniyang anak at nilulunod ng matinding pighati. Sa gitna ng mabagsik na bunga ng digmaan, ipinakikita ng ginawa ni Kṛṣṇa ang tungkuling dharmiko: patatagin ang loob ng nagluluksa, at magsalita ng mga salitang nagbabalik ng tapang at linaw ng kalooban kapag ang pansariling pagkawala ay nagbabantang wasakin ang paninindigan.

Verse 12

वायुदेव उवाच मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि कुमारं प्रति सस्नुषा । सर्वेषां प्राणिनां भीरु निष्ैषा कालनिर्मिता

Wika ni Vāyu: “Huwag kang magdalamhati, O Vārṣṇeyī! Ikaw at ang iyong manugang na si Uttará ay huwag lumuha para sa binatang si Abhimanyu. O ikaw na madaling matakot! Ang Kāla (Panahon/Tadhana) ang nagtakda na ang lahat ng nilalang ay darating din sa ganitong kalagayan balang araw.”

Verse 13

/// | ( ३२३४॥॥॥ ४८८ £2: कुले जातस्य धीरस्य क्षत्रियस्य विशेषत: । सदृशं मरणं होतत्‌ तव पुत्रस्य मा शुच:

Wika ni Vāyu: “Ang iyong anak ay isinilang sa marangal na angkan, matatag at matapang—at higit sa lahat, isang kṣatriya. Ang ganitong kamatayan ay angkop sa kaniya; kaya huwag kang magdalamhati.”

Verse 14

दिष्ट्या महारथो धीर: पितुस्तुल्यपराक्रम: । क्षात्रेण विधिना प्राप्तो वीराभिलषितां गतिम्‌

Wika ni Vāyu: “Mapalad nga! Si Abhimanyu, ang matatag na dakilang mandirigmang karwahe, na kapantay ng lakas ng kaniyang ama, ay tumupad sa itinakdang tungkulin ng isang kṣatriya at nakamit ang dakilang kalagayang minimithi ng mga bayani.”

Verse 15

जित्वा सुबहुश: शत्रून्‌ प्रेषयित्वा च मृत्यवे । गत: पुण्यकृतां लोकान्‌ सर्वकामदुहो$क्षयान्‌

Matapos magapi ang maraming kaaway at maipadala ang marami sa kaharian ng Kamatayan, siya’y pumanaw patungo sa mga daigdig na di-nasisira na tinatamo ng mga gumagawa ng kabutihan—mga daigdig na di-nauubos at nagkakaloob ng katuparan ng bawat marangal na hangarin.

Verse 16

तपसा ब्रह्मचर्येण श्रुतेन प्रज्ञयापि च । सन्‍्तो यां गतिमिच्छन्ति तां प्राप्तस्तव पुत्रक:

Sa pamamagitan ng pag-aayuno at pagtitika, ng brahmacarya (malinis na pagpipigil), ng banal na pag-aaral, at ng matalinong pag-unawa, natamo ng iyong anak ang mismong kalagayang minimithi ng mga matuwid.

Verse 17

वीरसूर्वीरपत्नी त्वं वीरजा वीरबान्धवा । मा शुचस्तनयं भद्रे गत: स परमां गतिम्‌

Wika ni Vāyu: “Ikaw ay ina ng isang bayani, asawa ng isang bayani, isinilang sa lahing bayani, at kamag-anak ng mga bayani. Huwag kang magluksa sa iyong anak, marangal na ginang; siya’y pumanaw tungo sa pinakamataas na kalagayan.”

Verse 18

प्राप्स्यते चाप्पसौ पाप: सैन्धवो बालघातक: । अस्यावलेपस्य फलं ससुहृद्गणबान्धव:

Wika ni Vāyu: “Ang makasalanang Saindhava—mamamatay-tao ng isang bata—ay sasapit sa wakas sa tubig. O ginang na marikit ang balakang, kasama ang kanyang mga kaibigan at kamag-anak, aanihin niya ang bunga ng kapalaluang ito. Kahit magtago pa siya sa Amarāvatī, hindi siya makatatakas sa kamay ni Arjuna.”

Verse 19

व्युष्टायां तु वरारोहे रजन्यां पापकर्मकृत्‌ । न हि मोक्ष्यति पार्थात्‌ स प्रविष्टो5प्पमरावतीम्‌

Wika ni Vāyu: “O marangal na ginang, paglipas ng gabing ito at pagsikat ng umaga, ang masamang gumawa ay hindi makatatakas kay Pārtha (Arjuna). Kahit pumasok at magtago pa siya sa Amarāvatī, wala pa ring kaligtasan mula sa kamay ni Arjuna. Si Jayadratha, hari ng Sindhu—mamamatay-tao ng isang bata—ay malapit nang, kasama ang kanyang mga kaibigan at kamag-anak, umani ng bunga ng kasalanang ito.”

Verse 20

श्वरः शिर: श्रोष्यसे तस्य सैन्धवस्य रणे हृतम्‌ । समन्तपज्चकाद्‌ बाहूं विशोका भव मा रुद:

“Bukas maririnig mo na ang ulo ng prinsipe ng Sindhu (Jayadratha) ay napugot sa labanan at bumagsak sa labas ng kapatagan ng Samantapañcaka. Kaya iwaksi ang dalamhati; huwag nang lumuha.”

Verse 21

क्षत्रधर्म पुरस्कृत्य गत: शूरः सतां गतिम्‌ । यां गतिं प्राप्तुयामेह ये चान्ये शस्त्रजीविन:

Wika ni Vāyu: “Inuna niya ang dharma ng mandirigmang Kṣatriya, at ang bayaning iyon ay nakaabot sa itinakdang landas ng mga matuwid. Yaon ding kalagayan ang minimithi naming marating—kami at ang iba pang mandirigmang may sandata sa mundong ito.”

Verse 22

व्यूढोरस्को महाबाहुरनिवर्ती रथप्रणुत्‌ । गतस्तव वरारोहे पुत्र: स्वर्ग ज्वरं जहि

Wika ni Vāyu: “Ang iyong anak—malapad ang dibdib, makapangyarihan ang mga bisig, di umurong sa labanan, at manlulupig ng mga mandirigmang nakasakay sa karwahe ng kaaway—ay nakarating na sa langit, O marikit na ginang. Iwaksi ang lagnat ng dalamhati; manatag ka.”

Verse 23

अनुयातश्च पितरं मातृपक्षं च वीर्यवान्‌ सहस्रशो रिपून्‌ हत्वा हत: शूरो महारथ:,बलवान, शूरवीर और महारथी अभिमन्यु पितृकुल तथा मातृकुलकी मर्यादाका अनुसरण करते हुए सहस्रों शत्रुओंको मारकर मरा है

Wika ni Vāyu: “Ang makapangyarihang bayani ay sumunod sa marangal na tuntunin ng angkan ng kanyang ama at ng kanyang ina. Matapos pumatay ng mga kaaway na libu-libo, ang matapang na mandirigma—isang dakilang mandirigmang-karwahe—ay bumagsak din. Ang kanyang kamatayan ay patotoo ng matatag na katapatan sa dharma ng pamilya at ng walang takot na asal sa digmaan.”

Verse 24

आश्वासय स्नुषां राज्ञि मा शुच: क्षत्रिये भृशम्‌ । श्र: प्रियं न कक विशोका भव नन्दिनि

Wika ni Vāyu: “O reyna, aliwin mo ang iyong manugang; huwag kang magdalamhati nang labis, O ginang na Kṣatriya. Bukas, pagkarinig mo ng mabuting balita mula sa amin, O minamahal na anak na nagbibigay-galak sa iyong angkan, maging malaya ka sa lungkot.”

Verse 25

यत्‌ पार्थेन प्रतिज्ञातं तत्‌ तथा न तदन्यथा । चिकीर्षितं हि ते भर्तुर्न भवेज्जातु निष्फलम्‌

Anumang ipinangako ni Pārtha (Arjuna) ay matutupad nang ganap sa gayon ding anyo at hindi sa iba; hindi iyon mababawi. Sapagkat ang anumang nais gampanan ng iyong panginoon ay hindi kailanman nauuwi sa wala—ang kanyang paninindigan ay tiyak na nagbubunga ayon sa layon.

Verse 26

यदि च मनुजपन्नगा: पिशाचा रजनिचरा: पतगाः सुरासुराश्न । रणगतमभियान्ति सिन्धुराजं॑ न स भविता सह तैरपि प्रभाते

Wika ni Vāyu: Kahit dumating pa sa larangan ng digmaan ang mga tao, mga nāga (ahas), mga piśāca, mga gumagala sa gabi, mga ibon, at maging ang mga diyos at mga asura upang tulungan ang hari ng Sindhu na si Jayadratha—sa pagsikat ng bukang-liwayway ay hindi pa rin siya mabubuhay; mamamatay siya kahit kasama ang lahat ng gayong mga tagatulong. Ipinapakita ng taludtod ang katiyakan ng bunga sa digmaan: kapag ang isang tao’y pumapanig sa adharma at nagiging kasangkapan ng mabigat na kasalanan, walang panlabas na kapangyarihan o alyansa ang makapipigil sa itinakdang paghihiganti ng kapalaran.

Verse 77

इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि प्रतिज्ञापर्वणि सुभद्राश्चासने सप्तसप्ततितमो<ध्याय:

Sa gayon nagtatapos ang ikapitumpu’t pitong kabanata sa bahaging Pratijñā-parvan ng Droṇa Parva ng kagalang-galang na Mahābhārata, na tinatawag na “Pag-aaliw ni Subhadrā.” Ipinahihiwatig ng pangwakas na kolopon na ito ang pagwawakas ng isang yunit ng salaysay kung saan itinatampok ang mga panata at ang bigat ng kanilang pananagutang moral, at kinikilala ang halagang pantao ng digmaan sa pamamagitan ng pag-aaliw sa naulila.

Verse 515

हैँ |। हि

Ang tekstong naipasa sa bahaging ito ay putol-putol at hindi na nagtataglay ng buo at makabuluhang pahayag. Sa kasalukuyang anyo nito, hindi ito maisasalin bilang malinaw na salaysay o aral na etikal nang hindi kinokonsulta ang naituwid na pagbasa mula sa edisyong Gita Press o ang critical apparatus.