Adhyaya 60

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १०३ श्लोक मिलाकर कुल ३५६ *लोक हैं) शीशना ह्न अ्ीस्जनी: षष्टितमो< ध्याय: राजा भगीरथका चरित्र नारद उवाच भगीरथं च राजानं मृतं सृज्जय शुश्रुम । (परित्राणाय पूर्वेषां येन गड्जावतारिता । यस्येन्द्रो बाहुवीर्येण प्रीतो राज्ञो महात्मन: ।।

Sinabi ni Nārada: “O Sṛñjaya, nabalitaan naming pumanaw na si Haring Bhagīratha—yaong nagbaba ng Ilog Gaṅgā sa lupa upang mailigtas ang mga ninuno. Ang kanyang buhay ay inaalala bilang pananagutan sa mga nauna at bilang huwaran ng tungkulin ng isang hari: ginamit ang lakas at pag-aayuno hindi upang magpasikat, kundi upang tiyakin ang kapakanan ng mga umaasa sa hari, pati na ng mga nauna nang yumao.”

Verse 2

नारदजी कहते हैं--सूंजय! हमारे सुननेमें आया है कि राजा भगीरथ भी मर गये

Sinabi ni Nārada: “Sanjaya, nabalitaan naming pumanaw na rin si Haring Bhagīratha—ang nagbaba sa Gaṅgā sa ibabaw ng lupa upang mailigtas ang mga ninuno. Sa lakas ng kanyang mga bisig, labis na nalugod si Indra. Nagsagawa siya ng sandaang handog na Ashvamedha, sagana sa mga alay, mga mantra, at masaganang pagkain, at may dakṣiṇā na marami at marangal, kaya’t nadagdagan ang galak ng mga diyos. Sa dakilang yajña, uminom si Indra ng Soma at nag-alab ang kanyang sigla na wari’y pagkalasing; at habang nananatili sa piling ni Bhagīratha, si Devarāja Indra—na iginagalang ng daigdig—ay sa sariling lakas nagapi ang maraming libong asura. Sa mga ritong iyon, ipinagawa ni Bhagīratha ang mga hagdang-lunsaran (ghat) sa magkabilang pampang ng Gaṅgā mula sa mga ladrilyong ginto. At higit pa, matapos magapi ang maraming hari at mga prinsipe, nagdala siya ng sampung lakh na mga dalagang may palamuting ginto at ipinagkaloob sila bilang handog sa mga Brahmin.”

Verse 3

सर्वा रथगता: कन्या रथा: सर्वे चतुर्युजः । रथे रथे शतं नागा: सर्वे वै हेममालिन:

Sinabi ni Nārada: Ang lahat ng mga dalaga ay nakaupo sa mga karwahe. Bawat karwahe ay hinihila ng apat na kabayo, at sa likod ng bawat karwahe ay nagmamartsa ang sandaang elepante, pawang may mga kuwintas na ginto—larawan ng karangyaan ng kaharian at ng prusisyong maingat na inayos.

Verse 4

सहसमप्रचाश्चैकैकं गजानां पृष्ठतोडन्वयु: । अश्वे अश्वे शतं गावो गवां पश्चादजाविकम्‌

Sinabi ni Nārada: “Sa prusisyong iyon, isang libong kabayo ang sumusunod sa likod ng bawat elepante; sa bawat kabayo ay may sandaang baka, at sa likod ng mga baka ay gumagalaw ang mga kawan ng kambing at tupa.” Itinatampok ng taludtod ang napakalaking lawak ng yaman at panustos na kaakibat ng mga gawaing pangkaharian at pandigma, at ipinahihiwatig ang bigat ng pangangasiwa at pananagutang etikal na pangalagaan at buhayin ang mga umaasa, kahit nasa gitna ng digmaan.

Verse 5

तेनाक्रान्ता जलौघेन दक्षिणा भूयसीर्ददत्‌ । उपद्वरेडतिव्यथिता तस्याड़के निषसाद ह

Sinabi ni Nārada: Nang malunod sa bigat ng rumaragasang agos, habang ang hari ay namimigay ng saganang dakṣiṇā, ang Diyosa Gaṅgā—na wari’y labis na nababagabag—ay lumapit at umupo sa kanyang kandungan, na para bang humihingi ng kanlungan. Ipinakikita ng pangyayaring ito na kahit ang mabubuting gawa gaya ng masaganang pagbibigay ay dapat pangunahan ng wastong paghatol; kung hindi, maaari itong magbunga ng di-sinasadyang pinsala at magtulak sa napinsala na humingi ng pag-iingat mula sa mismong pinagmulan ng pagkagambala.

Verse 6

तथा भागीरथी गड्ढा उर्वशी चाभवत्‌ पुरा । दुहितृत्वं गता राज्ञ: पुत्रत्वमगमत्‌ तदा

Sinabi ni Nārada: “Kaya noong unang panahon, ang Gaṅgā ay nakilala bilang Bhāgīrathī, sapagkat itinuring siyang anak na babae ni Haring Bhagīratha; at sumikat din siya bilang Urvaśī dahil siya’y umupo sa hita ng hari. At sa panahong iyon, sa pag-angkin niya ng katayuang anak na babae ng hari at sa pagiging daan upang mailigtas ang mga ninuno nito mula sa impiyerno, siya’y sinasabing nagtaglay rin ng gampanin ng isang ‘anak na lalaki’—para sa pagliligtas ng mga ninuno.”

Verse 7

तां तु गाथां जगुः प्रीता गन्धर्वा: सूर्यवर्चस: । पितृदेवमनुष्याणां शृण्वतां वल्गुवादिन:,सूर्यके समान तेजस्वी और मधुरभाषी गन्धर्वोने प्रसन्न होकर देवताओं, पितरों और मनुष्योंके सुनते हुए यह गाथा गायी थी

Sa galak, ang mga Gandharva—nagniningning na parang araw at matatamis magsalita—ay umawit ng mismong awit na iyon, habang nakikinig ang mga Pitṛ, ang mga diyos, at ang mga tao.

Verse 8

भगीरथं यजमानमैक्ष्वाकुं भूरिदक्षिणम्‌ । गड्जा समुद्रगा देवी वव्रे पितरमी श्वरम्‌

Sinabi ni Nārada: Ang diyosang Gaṅgā, na umaagos hanggang dagat, ay tumanggap bilang ama niya sa marangal na Haring Bhagīratha—mula sa angkan ni Ikṣvāku, tagaganap ng mga yajña, at bantog sa masaganang handog na dakṣiṇā.

Verse 9

तस्य सेन्द्रै: सुरगणैर्देवर्यय: स्वलड्कृत: । सम्यक्परिगृहीतश्न शान्तविध्नो निरामय:

Kasama si Indra at ang buong pangkat ng mga diyos, pinarangalan nila ang yajña ng hari. Tinanggap nila nang wasto ang mga handog na havisya, pinatahimik ang lahat ng sagabal, at tinapos iyon nang payapa—walang karamdaman at walang hadlang.

Verse 10

यो य इच्छेत विप्रो वै यत्र यत्रात्मन: प्रियम्‌ । भगीरथस्तदा प्रीतस्तत्र तत्राददद्‌ वशी

Sinabi ni Nārada: “Anuman ang naisin ng isang brāhmaṇa—saanman niya hangarin ang nakalulugod sa sariling puso—doon at noon din, ang mapagpigil-sa-sarili na si Bhagīratha, sa kagalakan, ay ipinagkakaloob iyon.”

Verse 11

जिस-जिस ब्राह्मणने जहाँ-जहाँ अपने मनको प्रिय लगनेवाली जिस-जिस वस्तुको पाना चाहा

Wika ni Nārada: Anumang yaman na minamahal at ninanais ng isang brāhmaṇa, walang ipinagkakait si Haring Bhagiratha—ang haring may pagpipigil sa mga pandama; masaya niyang ibinibigay iyon agad. Tunay, walang pag-aari na mahal sa kanya ang naging “hindi dapat ibigay” kapag humiling ang isang brāhmaṇa. Sa biyaya at kasiyahan ng mga brāhmaṇa, nakamtan ng haring iyon ang Brahmaloka—patunay na ang disiplinadong pagkakawanggawa at paggalang sa karapat-dapat ay nagbubunga ng pinakamataas na gantimpalang espirituwal.

Verse 12

येन याती मखमुखौ दिशाशाविह पादपा: | तेनावस्थातुमिच्छन्ति तं गत्वा राजमी श्वरम्‌

Wika ni Nārada: “Sa alinmang dako na waring humaharap ang mga apoy ng paghahandog at ang mga punongkahoy dito, sa dakong iyon din nila nais manatili. Pagdating nila sa haring panginoon ng mga hari, doon nila hinahangad na tumindig at manahan.”

Verse 13

शत्रुओंकी दशा और आशाका हनन करनेवाले सूंजय! राजा भगीरथने यज्ञोंमें प्रधान ज्ञानयज्ञ और ध्यानयज्ञको ग्रहण किया था। इसलिये किरणोंका पान करनेवाले महर्षिगण भी उस ब्रह्मलोकमें जितेन्द्रिय राजा भगीरथके निकट जाकर उसी स्थानपर रहनेकी इच्छा करते थे ।।

Wika ni Nārada: “O Sṛñjaya, tagapagwasak ng kalagayan at pag-asa ng mga kaaway! Si Haring Bhagīratha, sa lahat ng mga yajña, ay pinili higit sa lahat ang yajña ng kaalaman at ang yajña ng pagninilay. Kaya maging ang mga dakilang ṛṣi—mga ‘umiinom ng sinag ng araw’—ay lumalapit sa haring may pagpipigil sa sarili sa Brahmaloka at nagnanais manahan sa gayong lugar. Kung siya (ang iyong anak) ay namatay na, O Sṛñjaya, siya’y apat na ulit na higit na pinagpala kaysa sa iyo; para sa iyo, higit siyang may kabutihang-loob kaysa sa isang anak—kaya huwag mong ipagluksa ang iyong anak.”

Verse 60

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि षोडशराजकीये षष्टितमो<थध्याय:

Sa gayon nagtatapos ang ikaanimnapung kabanata sa Droṇa Parva ng Śrī Mahābhārata, sa bahaging tumatalakay sa pagpaslang kay Abhimanyu, sa subbahaging kilala bilang “Yugto ng Labing-anim na Hari.”

Verse 136

अयज्वानमदाक्षिण्यमश्रि श्रैत्येत्युदाहरत्‌ । वैत्य सुंजय! वे भगीरथ उपर्युक्त चारों बातोंमें तुमसे बहुत बढ़कर थे। तुम्हारे पुत्रकी अपेक्षा उनका पुण्य बहुत अधिक था। जब वे भी जीवित न रह सके

Wika ni Nārada: “O Suñjaya, sinisisi ng mga tao ang taong hindi nagsasagawa ng yajña, hindi nagbibigay ng dakṣiṇā (kabayaran sa pari), at namumuhay na walang kasaganaan o banal na pagkatuto. Ngunit maging si Bhagiratha—na higit na nakahihigit sa iyo sa apat na bagay na ito, at higit na marangal sa kabutihan kaysa sa iyong anak—ay hindi rin nakaiwas na mamatay. Kung ang gayong tao’y hindi nakaligtas sa kamatayan, ano pa ang masasabi sa iba? Kaya huwag mong ipagluksa ang iyong anak, na walang pagtalima sa yajña at walang kaloob na kawanggawa at dakṣiṇā.” Sa gayon tinuruan ni Nārada si Haring Suñjaya.