Adhyaya 56

Verse 1

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें षोडशराजकीयोपाख्यानविषयक पचपनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५५ ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ श्लोक मिलाकर ५४ श्लोक हैं) ऑपन-- मा बछ। अप ऋाल षट्पज्चाशत्तमो< ध्याय: राजा सुहोत्रकी दानशीलता नारद उवाच सुहोत्रं नाम राजानं मृतं सृज्जय शुश्रुम । एकवीरमशकक्‍यं तममरैरभिवीक्षितुम्‌

Narada said: “O Sṛñjaya, we have heard that a king named Suhotra has also met his death. In his time he was a peerless hero—so formidable that even the immortals could not bear to look upon him directly.”

Verse 2

यः प्राप्य राज्यं धर्मेण ऋत्विग्ब्रह्मपुरोहितान्‌ । अपृच्छदात्मन: श्रेय: पृष्टवा तेषां मते स्थित:

Wika ni Nārada: “Nang makamtan niya ang kaharian sa matuwid na paraan, sumangguni siya sa mga paring tagapaghandog (ṛtvij), sa mga Brahmin, at sa mga punong pari ng palasyo tungkol sa kung ano ang tunay na ikabubuti niya. Pagkatapos magtanong, nanatili siyang matatag sa pagsunod sa kanilang pinag-isipang payo.”

Verse 3

प्रजानां पालन धर्मो दानमिज्या द्विषज्जय: । एतत्‌ सुहोत्रो विज्ञाय धर्मेणैच्छद्‌ धनागमम्‌

Wika ni Nārada: “Para sa isang hari, ang dharma ng pag-iingat sa mga nasasakupan, ang pagbibigay, ang pagsasagawa ng handog na sakripisyo, at ang pagwawagi laban sa mga kaaway—yamang nalalaman niyang ang mga ito ang tunay na kapakinabangan, ninasa ni Haring Suhotra na magkamal ng yaman sa matuwid na paraan lamang.”

Verse 4

धर्मेणाराधयन्‌ देवान्‌ बाणै: शत्रूज्जयंस्तथा । सर्वाण्यपि च भूतानि स्वगुणैरप्यरञज्जयत्‌

Wika ni Nārada: “Sa pamamagitan ng matuwid na asal, sinamba niya ang mga diyos; sa pamamagitan ng kanyang mga palaso, dinaig niya ang mga kaaway; at sa pamamagitan ng kanyang mga kagandahang-loob, pinasaya niya ang lahat ng nilalang.”

Verse 5

यो भुक्त्वेमां वसुमतीं म्लेच्छाटविकवर्जिताम्‌ । यस्मै ववर्ष पर्जन्यो हिरण्यं परिवत्सरान्‌

Wika ni Nārada: “Pinamahalaan at tinamasa niya ang daigdig na ito matapos itong linisin mula sa mga mleccha at mga tulisan sa gubat. Dahil sa kanyang matuwid na pamumuhay at pagsamba sa mga diyos—at dahil dinaig niya ang mga kaaway sa pamamagitan ng kanyang mga palaso habang pinasasaya ang lahat ng nilalang sa pamamagitan ng kanyang mga kabutihan—si Parjanya (diyos ng ulan) ay nagpaulan ng ginto sa loob ng maraming taon.”

Verse 6

हैरण्यास्तत्र वाहिन्य: स्वैरिण्यो व्यवहन्‌ पुरा । ग्राहान्‌ कर्कटकांश्वैव मत्स्यांश्व विविधान्‌ बहून्‌

Wika ni Nārada: “Sa kahariang iyon, noong unang panahon, may mga batis at ilog na punô ng gintong katas na malayang umaagos ayon sa sariling nais, at sa loob nito’y may mga buwayang ginto, mga alimangang ginto, sari-saring isda, at napakaraming iba pang nilalang sa tubig.”

Verse 7

कामान्‌ वर्षति पर्जन्यो रूप्याणि विविधानि च । सौवर्णान्यप्रमेयाणि वाप्यक्ष॒ क्रोशसम्मिता:

Wika ni Nārada: “Doon, ang mga ulap ng ulan ay waring hindi lamang tubig ang ibinubuhos, kundi pati ang mga ninanais ng puso—pilak na sari-sari at ginto na di masukat ang dami. Sa kahariang iyon ay may malalawak ding imbakan ng tubig at mga balon na may hagdan (stepwell), na bawat isa’y umaabot sa sukat na isang krośa.”

Verse 8

सहस्र॑ वामनान्‌ कुब्जान्‌ नक्रानू मकरकच्छपान्‌ । सौवर्णान्‌ विहितान्‌ दृष्टवा ततो5स्मयत वै तदा

Wika ni Nārada: “May libu-libong munting nilalang sa tubig na pandak at kuba—mga nakra (buwaya), makara, at mga pagong—na pawang hinubog na dalisay na ginto. Nang makita iyon, napuno ng pagkamangha ang hari noong sandaling yaon.”

Verse 9

तत्‌ सुवर्णमपर्यन्तं राजर्षि: कुरुजाड़ले । ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्म॒णेभ्यो हरमन्यत,राजर्षि सुहोत्रने कुरुजांगल देशमें यज्ञ किया और उस विशाल यज्ञमें अपनी अनन्त सुवर्णराशि ब्राह्मणोंको बाँट दी

Wika ni Nārada: “Sa Kurujāṅgala, isinagawa ng maharlikang rishi ang isang dakila at ganap na pinalawak na paghahandog; at sa malawak na ritwal na iyon, ipinamahagi niya sa mga Brahmana ang kaniyang di-masukat na kayamanan ng ginto.”

Verse 10

सो<श्वमेधसहस्रेण राजसूयशतेन च । पुण्यै: क्षत्रिययज्ैश्व प्रभूतवरदक्षिणै:,उन्होंने एक हजार अश्वमेध, सौ राजसूय तथा बहुत-सी श्रेष्ठ दक्षिणावाले अनेक पुण्यमय क्षत्रिय-यज्ञोंका अनुष्ठान किया था

Wika ni Nārada: “Naisagawa niya ang isang libong Aśvamedha at isang daang Rājasūya, at marami pang ibang mararangal na ritwal ng Kṣatriya—na bawat isa’y may saganang at napakahusay na dakṣiṇā, ang mga handog na gantimpala.”

Verse 11

काम्यनैमित्तिकाजस्रैरिष्टां गतिमवाप्तवान्‌ | स चेन्ममार सृज्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया

Wika ni Nārada: “Sa patuloy na pagsasagawa ng mga handog na kāmya (ayon sa ninanais) at naimittika (ayon sa pagkakataon), natamo niya ang pinagpalang kalagayang minimithi. O Sṛñjaya, kung ang gayong tao—na sa apat na mapalad na bagay ay higit pa sa iyo—ay namatay man, hindi ka dapat malugmok sa dalamhati. Sapagkat maging ang lubhang marangal, disiplinado, at masigasig sa paghahandog ay dumarating din sa kamatayan; kaya’t ang labis na pagdadalamhati sa sariling anak ay hindi nararapat, lalo na kung ang anak na iyon ay salat sa bisa ng handog at sa kabutihang-loob ng pagbibigay.”

Verse 12

पुत्रात्‌ पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथा: । अयज्वानमदाक्षिण्यमश्रि श्वैत्येत्युदाहरत्‌

Wika ni Nārada: “Huwag kang magluksa para sa iyong anak. May isang nagngangalang Aśriśvaiti, na higit pang marangal sa kabutihan kaysa sa iyo. Bagaman siya man ay namatay na, hindi mo dapat ipaghinagpis ang iyong anak—sapagkat ang iyong anak ay hindi nagsagawa ng mga handog na sakripisyo (yajña), ni taglay ang birtud ng dakṣiṇā, ang bukas-palad na pagbibigay na siyang nagpapaganap sa isang ritwal. Kaya, pahupain mo ang iyong dalamhati.”

Verse 56

इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि षोडशराजकीये षट्पञज्चाशत्तमो<ध्याय:

Kaya, sa kagalang-galang na Mahābhārata, sa loob ng Droṇa Parva—lalo na sa bahaging tumatalakay sa pagpaslang kay Abhimanyu—dito nagtatapos ang ika-limampu’t anim na kabanata, na kabilang sa yunit ng salaysay na tinatawag na “Labing-anim na Hari.” Ito ang pormal na pangwakas (colophon) na nagmamarka ng pagtatapos ng kabanata.