Adhyaya 47

Verse 1

/ नी ्राय्ण ह्यु # 5: सप्तचत्वारिशो<्ध्याय: अभिमन्युका पराक्रम

Sinabi ni Dhṛtarāṣṭra: Sañjaya! Si Abhimanyu, anak ni Subhadrā—ang kabataang di kailanman natalo at di kailanman tumalikod sa digmaan—ay pumasok sa hukbo at nagpakita ng kabayanihang angkop sa kanyang angkan, na hindi tumatakas sa labanan.

Verse 2

आजानेयै: सुबलिभिरययन्तमश्रैस्त्रिहायनै: । प्लवमानमिवाकाशे के शूरा: समवारयन्‌

Sinabi ni Sañjaya: “Sinu-sinong bayani ang pumigil sa kanya habang siya’y sumusugod—ang karwahe’y hinihila ng malalakas at mahuhusay na kabayong ājāneya na tatlong taong gulang—kaya’t wari’y dumudulas siya sa himpapawid?”

Verse 3

धृतराष्ट्र बोले--संजय! कभी पराजित न होनेवाला तथा युद्धमें पीठ न दिखानेवाला तरुण

Sinabi ni Dhṛtarāṣṭra: Sañjaya! Si Abhimanyu, anak ni Subhadrā—di kailanman natalo at di kailanman tumatalikod sa digmaan—nang pumasok siya sa hukbo ni Jayadratha at nagpakita ng kabayanihang angkop sa kanyang angkan, at sumalakay na wari’y lumulutang sa langit sa karwaheng hinihila ng malalakas, mahuhusay na kabayong tatlong taong gulang—sinu-sino ang pumigil sa kanya? Sumagot si Sañjaya: O Hari! Si Abhimanyu, anak ng angkan ni Pāṇḍu, pagpasok niya sa hukbong iyon ay sa talim ng kanyang mga palaso ay pinatalikod niya sa labanan ang lahat ng mga haring nasa panig mo—itinulak paatras at winasak ang kanilang loob.

Verse 4

तं तु द्रोण: कृप: कर्णो द्रौणिश्व स बृहद्धलः । कृतवर्मा च हार्दिक्य: षड्‌ रथा: पर्यवारयन्‌

Sinabi ni Sañjaya: Ngunit siya—si Droṇa, si Kṛpa, si Karṇa, si Aśvatthāmā na anak ni Droṇa, ang makapangyarihang Bṛhaddhala, at si Kṛtavarmā na anak ni Hṛdīka—ang anim na mahārathi ay pumaligid sa kanya mula sa lahat ng panig.

Verse 5

दृष्टवा तु सैन्धवे भारमतिमात्रं समाहितम्‌ । सैन्यं तव महाराज युधिष्ठिरमुपाद्रवत्‌,महाराज! सिंधुराज जयद्रथपर बहुत भार आया देख आपकी सेनाने राजा युधिष्ठिरपर धावा किया

Wika ni Sañjaya: Nang makita na ang hari ng Sindhu (Jayadratha) ay nagtipon ng labis na bigat ng loob at lakas, ang hukbo mo, O dakilang hari, ay sumugod upang salakayin si Yudhiṣṭhira.

Verse 6

सौभद्रमितरे वीरमभ्यवर्षन्‌ शराम्बुभि: । तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महाबला:

Wika ni Sañjaya: Pagkaraan, ang iba pang makapangyarihang mandirigma, habang hinihila ang kanilang mga busog hanggang sukdulan, ay nagsimulang magpaulan ng mga palaso—parang bugso ng tubig—sa bayaning anak ni Subhadrā, si Abhimanyu.

Verse 7

तांस्तु सर्वान्‌ महेष्वासान्‌ सर्वविद्यासु निष्ठितान्‌ व्यष्टम्भयद्‌ रणे बाणै: सौभद्र: परवीरहा

Wika ni Sañjaya: Ngunit si Abhimanyu, anak ni Subhadrā—kilala sa pagpatay sa mga kampeon ng kaaway—ay pinigil at pinahinto sa labanan ang lahat ng dakilang mamamana, yaong mga bihasa sa bawat sining-pandigma, sa pamamagitan ng kanyang mga palaso.

Verse 8

द्रोणं पजचाशताविध्यद्‌ विंशत्या च बृहद्धलम्‌ । अशीत्या कृतवर्माणं कृप॑ षष्ट्या शिलीमुखै:

Wika ni Sañjaya: Tinamaan niya si Droṇa ng limampung palaso, at si Bṛhaddhala ng dalawampu; si Kṛtavarmā ng walumpu; at si Kṛpa ng animnapung matatalim na palaso.

Verse 9

रुक्मपुड्खैर्महावेगैराकर्णसमचोदितै: । अविध्यद्‌ दशभिर्बाणैरश्वत्थामानमार्जुनि:

Wika ni Sañjaya: Si Arjuna, hinila ang bagting hanggang sa tainga, ay nagpakawala ng sampung matuling palaso na may gintong balahibo at tinamaan si Aśvatthāmā.

Verse 10

अर्जुनकुमार अभिमन्युने द्रोणको पचास, बृहद्धलको बीस, कृतवर्माको अस्सी, कृपाचार्यको साठ और अअभश्वत्थामाको कानतक खींचकर छोड़े हुए स्वर्णमय पंखयुक्त, महावेगशाली दस बाणोंद्वारा घायल कर दिया ।।

Sinabi ni Sanjaya: Si Abhimanyu, anak ni Arjuna, ay humila ng busog at nagpakawala ng sampung palasong ginto na may pakpak, ubod ng bilis, at sa mga iyon ay nasugatan si Drona ng limampu, si Brihaddhala ng dalawampu, si Kritavarma ng walumpu, at si Kripacharya ng animnapu. At sa gitna ng hukbo ng kaaway, si Karna ay tinamaan ng sukdulang palaso ni Phalguni—kumikinang at matalim—na tumusok sa kanyang tainga at nagdulot ng malalim na sugat.

Verse 11

पातयित्वा कृपस्याशभ्चांस्तथो भौ पार्ष्णिसारथी । अथैनं दशभिर्बाणै: प्रत्यविध्यत्‌ स्तनान्तरे

Sinabi ni Sanjaya: Matapos munang pabagsakin ang mga kabayo ni Kripa, ang tagapagmaneho ng karwahe ni Pārṣṇi ay gumanti at tinamaan siya ng sampung palaso, tumusok sa gawing dibdib.

Verse 12

कृपाचार्यके चारों घोड़ों तथा उनके दो पार्श्वरक्षकोंको धराशायी करके छातीमें दस बाणोंद्वारा प्रहार किया ।।

Sinabi ni Sanjaya: Ipinabagsak ni Abhimanyu ang apat na kabayo ni Kripacharya at ang dalawang tagapagtanggol sa magkabilang gilid, saka siya tinamaan ng sampung palaso sa dibdib. Pagkaraan, pinaslang ng makapangyarihang Abhimanyu ang bayaning si Vrindaraka—tagapagpataas ng dangal ng angkan ng Kuru—sa harap mismo ng iyong matatapang na mga anak.

Verse 13

त॑ द्रौणि: पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत्‌ । वरं वरममित्राणामारुजन्तमभीतवत्‌

Sinabi ni Sanjaya: Si Aśvatthāmā, anak ni Droṇa, ay ipinasa siya sa dalawampu’t limang mandirigmang mababa ang ranggo, habang siya—walang takot—ay patuloy na bumabasag at tumatagos sa hanay ng kaaway nang paulit-ulit.

Verse 14

तब शत्रुदलके प्रधान-प्रधान वीरोंका बेखटके वध करते हुए अभिमन्युको अश्वत्थामाने पचीस बाण मारे ।। सतु बाणै: शितैस्तूर्ण प्रत्यविध्यत मारिष । पश्यतां धार्तराष्ट्राणाम श्वत्थामानमार्जुनि:

Sinabi ni Sanjaya: Nang patuloy na pinapatay ni Abhimanyu nang walang pag-aatubili ang mga pangunahing bayani ng hukbo ng kaaway, pinana siya ni Aśvatthāmā ng dalawampu’t limang palaso. Ngunit si Arjuni (Abhimanyu) ay mabilis na gumanti sa pamamagitan ng matutulis na palaso, at tinamaan si Aśvatthāmā sa harap ng mga mandirigmang Dhārtarāṣṭra.

Verse 15

आर्य! अर्जुनकुमारने भी आपके पुत्रोंके देखते-देखते तुरंत ही अश्व॒त्थामाको पैने बाणोंद्वारा बींध डाला ।।

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, si Aśvatthāmā, anak ni Droṇa, ay tumusok kay Abhimanyu ng animnapung palaso—matatalim ang dulo, kumikislap sa talas, at mabangis. Ngunit kahit tinamaan, hindi natinag si Abhimanyu; nanatili siyang di-matitinag na parang Bundok Maināka.

Verse 16

स तु द्रौणिं त्रिसप्तत्या हेमपुड्खैरजिद्ागै: । प्रत्यविध्यन्महातेजा बलवानपकारिणम्‌,महातेजस्वी बलवान्‌ अभिमन्युने सुवर्णमय पंखसे युक्त तिहत्तर बाणोंद्वारा अपने अपकारी अभश्र॒ृत्थामाको पुन: घायल कर दिया

Sinabi ni Sañjaya: Pagkatapos, si Abhimanyu—makapangyarihan at nagliliwanag sa tapang—ay muling tumusok sa anak ni Droṇa gamit ang pitumpu’t tatlong palaso na may gintong balahibo sa katawan, tinamaan ang nagkasala na siyang nanakit sa kanya.

Verse 17

तस्मिन्‌ द्रोणो बाणशतं पुत्रगृद्धी न्यपातयत्‌ | अश्वत्थामा तथाष्टौ च परीप्सन्‌ पितरं रणे

Sinabi ni Sañjaya: Sa sandaling iyon, si Droṇa—dahil sa matinding pagkakapit ng pag-ibig sa anak—ay nagpaulan ng sandaang palaso kay Abhimanyu. Si Aśvatthāmā man, sa pagnanais na ipagtanggol ang kanyang ama sa labanan, ay tumama rin sa kanya ng walong palaso.

Verse 18

कर्णो द्वाविंशतिं भल्लान्‌ कृतवर्मा च विंशतिम्‌ । बृहद्बलस्तु पञ्चाशत्‌ कृप: शारद्वतो दश,तत्पश्चात्‌ कर्णने बाईस, कृतवर्मने बीस, बृहदबलने पचास तथा शरद्वानके पुत्र कृपाचार्यने अभिमन्युको दस भल्ल मारे

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, si Karṇa ay tumama ng dalawampu’t dalawang matatalim na palaso; si Kṛtavarmā, dalawampu; si Bṛhadbala, limampu; at si Kṛpa, anak ni Śaradvat, sampu. Kaya sa siksik ng labanan, si Abhimanyu ay sinalakay ng marami nang sabay-sabay.

Verse 19

तांस्तु प्रत्यवधीत्‌ सर्वान्‌ दशभिर्दशभि: शरै: । तैर््मान: सौभद्र: सर्वतो निशितै: शरै:,उन सबके चलाये हुए तीखे बाणोंद्वारा सब ओरसे पीड़ित हुए सुभद्राकुमारने उन सभीको दस-दस बाणोंसे घायल कर दिया

Sinabi ni Sañjaya: Bagaman pinahirapan siya mula sa lahat ng panig ng kanilang matatalim na palaso, ang anak ni Subhadrā ay gumanti at sinugatan silang lahat—tig-sasampung palaso ang bawat isa.

Verse 20

त॑ं कोसलानामधिप: कर्णिनाताडयद्धुदि । स तस्याश्चान्‌ ध्वजं चाप॑ सूतं चापातयत्‌ क्षितौ

Sabi ni Sañjaya: Sa gitna ng nag-aalab na labanan, tinamaan ng panginoon ng Kośala si Abhimanyu ng palaso. Gumanti si Abhimanyu at ibinagsak sa lupa ang mga kabayo ng haring iyon, ang kanyang watawat, ang kanyang busog, at maging ang kanyang kutsero. Pagkaraan, ang hari ng Kośala na may dakilang lakas ay tumusok sa dibdib ni Abhimanyu sa pamamagitan ng iisang palaso. Nang makita ito, muli namang ibinagsak ni Abhimanyu ang apat na kabayo ng kalaban, kasama ang watawat, busog, at ang nagmamaneho ng karwahe—isang larawan ng walang-patid na asal-digma ng kṣatriya: ang giting ay agad sinasagot ng giting, habang ang karahasan ay patuloy na tumitindi.

Verse 21

अथ कोसलराजस्तु विरथ: खड्गचर्मभृत्‌ । इयेष फाल्गुने: कायाच्छिरो हर्तु सकुण्डलम्‌,रथहीन होनेपर कोसलनरेशने हाथमें ढाल और तलवार ले ली तथा अभिमन्युके शरीरसे उसके कुण्डलयुक्त मस्तकको काट लेनेका विचार किया

Sabi ni Sañjaya: Pagkatapos, ang hari ng Kośala na si Viratha, nang mawalan ng karwahe, ay kumuha ng espada at kalasag, at nagpasiyang putulin ang ulo ng anak ni Phalguna—ang ulong may hikaw—isang balak na hinubog ng poot sa digmaan at ng madilim na paghahangad sa tropeo ng mandirigma, hindi ng anumang mas mataas na pagpipigil.

Verse 22

स कोसलानामधिपं राजपुत्र बृहद्धलम्‌ । हृदि विव्याध बाणेन स भिन्नहृदयो5पतत्‌

Sabi ni Sañjaya: Tinuhog ni Abhimanyu si Bṛhaddhala—ang prinsipe at panginoon ng Kośala—sa mismong puso sa pamamagitan ng isang palaso. Napunit ang kanyang dibdib; nadurog ang puso, at siya’y bumagsak sa lupa—larawang nagpapakita na sa bangis ng digmaan, kahit ang mataas ang kapanganakan ay naibabagsak sa isang iglap ng mapagpasiyang galing at tadhana.

Verse 23

बभज्ज च सहस्राणि दश राज्ञां महात्मनाम्‌ | सृजतामशिवा वाच: खड्गकार्मुकधारिणाम्‌,इसके बाद अशुभ वचन बोलनेवाले तथा खड्ग एवं धनुष धारण करनेवाले दस हजार महामनस्वी राजाओंका भी उसने संहार कर डाला

Sabi ni Sañjaya: Pagkaraan, winasak at pinaslang pa niya ang sampung libong haring mararangal ang loob—mga mandirigmang may espada at busog—na nagbubuga ng masasamang, mapaminsalang sigaw. Ipinahihiwatig ng talatang ito na sa pagkahibang ng digmaan, ang malulupit na salita at marahas na hangarin ay kasabay ng sandata, at ang malawakang pagpatay ay nagiging mabigat na bunga ng poot na itinutulak ng adharma sa larangan.

Verse 24

तथा बृहद्बलं हत्वा सौभद्रो व्यचरद्‌ रणे । व्यष्टम्भयन्महेष्वासो योधांस्तव शराम्बुभि:

Sabi ni Sañjaya: Kaya, matapos mapatay si Bṛhadbala, si Saubhadra (Abhimanyu), ang dakilang mamamana, ay naglibot sa larangan ng digmaan, pinipigil at pinapamangha ang iyong mga mandirigma sa pamamagitan ng ulang-palaso na wari’y rumaragasang tubig—larawan ng kabayanihang kabataan na naging walang-humpay at disiplinadong lakas sa gitna ng mabagsik na batas ng digmaan.

Verse 46

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें लक्ष्मणवधविषयक छियालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Thus, in the Śrī Mahābhārata, within the Droṇa Parva—specifically in the Abhimanyu-vadha section—the forty-sixth chapter, dealing with the slaying of Lakṣmaṇa, comes to its conclusion. The closing formula marks a narrative milestone in the war account, underscoring the relentless chain of retaliatory deaths and the moral weight of violence that accumulates as the conflict advances.

Verse 47

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि बृहद्धलवधे सप्तचत्वारिंशो5ध्याय:

Sañjaya said: Thus, in the sacred Mahābhārata, within the Droṇa Parva—specifically in the section concerning the slaying of Abhimanyu—ends the forty-seventh chapter, dealing with the killing of Bṛhaddhala. The narration marks a formal closure, underscoring how the war’s unfolding is recorded as a moral history: each victory and death is framed as a consequential act within the larger reckoning of dharma and adharma.