Adhyaya 2
Droṇa-parva Adhyāya 2: Karṇa’s lament, vow, and battle preparation after Bhīṣma’s fall
Upa-parva: Bhīṣma-vadha-anantara Karṇa-pravṛtti (Aftermath of Bhīṣma’s fall; Karṇa’s resolve and mobilization)
Saṃjaya reports that Karṇa (Ādhirathi/Rādheya) learns of Bhīṣma’s fall and approaches as if to ‘ferry’ a sinking Kuru cause. Karṇa speaks in praise of Bhīṣma’s virtues—fortitude, truthfulness, discipline, divine weapons, and exemplary speech—then pivots to a reflection on anitya: in a world where action is non-permanent, certainty is elusive. He interprets Bhīṣma’s collapse as a sign of the war’s altered moral and tactical landscape, yet accepts the burden of leadership, framing his response as a duty to protect the Kuru force. Karṇa articulates a program of resolve: he will confront the Pāṇḍava coalition (Yudhiṣṭhira, Bhīma, Arjuna, the twins, with Vāsudeva and allies), either achieving fame through success or meeting death in combat. He condemns unreliable allies as unworthy of the designation ‘friend’ and orders detailed mobilization—armor, helmet, bows, quivers, weapons, chariot, horses, standards, garlands, and victory signals—before mounting his chariot and proceeding toward the battlefield.
Chapter Arc: भीष्म के पतन का समाचार रणभूमि में बिजली-सा गिरता है; कुरु-सेना समुद्र में डूबती नाव-सी डगमगाती दिखती है, और उसी क्षण कर्ण का तेजस्वी उदय संकेत देता है कि कथा अब नए सेनापति-युग में प्रवेश कर रही है। → भीष्म के हत होने पर कौरव-पक्ष की हताशा को कर्ण ‘पिता’ की तरह थामता है—वह शीघ्रता से आगे बढ़कर सेना को ‘संतारने’ (उबारने) का संकल्प करता है। पर सामने वह रणक्षेत्र है जहाँ यमोपम यमौ (नकुल-सहदेव), सात्यकि और स्वयं देवकीसुत कृष्ण उपस्थित हैं—ऐसा स्थल जहाँ कापुरुष टिक नहीं सकता। कर्ण अपने रथ, ध्वज, कवच-आभूषण, अश्व और मालाओं की भव्य तैयारी का आदेश देकर युद्ध-निश्चय को और तीखा करता है। → संजय के वर्णन में कर्ण का ‘अग्नि-सदृश’ रथारोहण चरम बिंदु बनता है—स्वर्ण-रत्न-माला से सुसज्जित ध्वजित रथ पर, वातजव अश्वों से युक्त, वह देव-राज के विमानस्थ-सा दीप्तिमान दिखाई देता है; भीष्म-पतन के बाद कौरव-सेना के लिए यही दृश्य नया ध्रुव-तारा बन जाता है। → कर्ण युद्ध के लिए पूर्णतः सन्नद्ध होकर जय-लक्ष्य से प्रस्थान करता है; कौरव-पक्ष की डूबती मनःस्थिति को क्षणिक स्थैर्य मिलता है—भीष्म के शून्य को कर्ण की प्रतिज्ञा और तैयारी भरने लगती है। → कर्ण का यह प्रस्थान संकेत देता है कि अब उसका सामना उन्हीं अजेय-से प्रतीत योद्धाओं से होगा जिनके बीच टिकना ‘मृत्युमुख’ में प्रवेश जैसा है—अगला अध्याय उसी टकराव की ओर बढ़ता है।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत द्रोणाभिषेकपर्वरें धृतराष्ट्र-प्रश्नविषयक पहला अध्याय पूरा हुआ
Sinabi ni Sañjaya: “O Hari, si Karṇa—anak ni Adhiratha—nang maunawaan niyang si Bhīṣma ay nabuwal at ang hukbo ng Kuru ay nalugmok sa panganib na wari’y isang bangkang wasak sa dagat na di masukat ang lalim, ay naglakbay upang iligtas ang hukbo ng iyong anak mula sa kapahamakan, na may malasakit na gaya ng isang tunay na kapatid.”
Verse 2
श्र॒ुत्वा तु कर्ण: पुरुषेन्द्रमच्युतं निपातितं शान्तनवं महारथम् । अथोपयायात् सहसारिकर्षणो धनुर्धराणां प्रवरस्तदा नृप
Sinabi ni Sañjaya: Nang marinig ni Karṇa na si Acyuta—ang pinakadakila sa mga tao—ay nagbagsak kay Bhīṣma, ang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe at anak ni Śāntanu, si Karṇa, ang pinakamahusay sa mga mamamana at salot ng mga kaaway, ay agad na nagmadaling tumungo kay Haring Duryodhana. Ang balita ng pagbagsak ni Bhīṣma ay hudyat ng isang mapagpasiyang pagliko ng digmaan: gumuho ang mapagkalingang kapangyarihan ng nakatatandang haligi, at tumitigas ang loob ng mga ngayo’y naghahangad ng tagumpay nang wala na ang dating pagpipigil.
Verse 3
हते तु भीष्मे रथसत्तमे परै- निमज्जतीं नावमिवार्णवे कुरून् । पितेव पुत्रांस्त्वरितो5भ्ययात् ततः संतारयिष्यंस्तव पुत्रस्य सेनाम्
Sinabi ni Sañjaya: Nang mapatay ng mga kaaway si Bhīṣma—ang pinakadakila sa mga mandirigmang nakasakay sa karwahe—ang hukbo ng Kuru ay nagsimulang lumubog na parang bangkang nilalamon ng dagat. Kaya si Karṇa, anak ng isang tagapagmaneho ng karwahe, ay nagmadaling dumating kay Duryodhana, gaya ng amang sumasaklolo sa mga anak, na may layuning iligtas at maitawid sa panganib ang hukbo ng iyong anak.
Verse 4
(सम्मृज्य दिव्यं धनुराततज्यं स रामदत्तं रिपुसंघहन्ता । बाणांश्व कालानलवायुकल्पा- नुल्लालयन् वाक्यमिदं बभाषे ।।
Wika ni Karṇa: “Kay Bhīṣma—na kinaroroonan ng katatagan, talino, kagitingan, lakas, katotohanan, alaala, at lahat ng dangal ng isang bayani; na pinagniningningan ng mga banal na sandata, kalakip ang pagpapakumbaba, pagkamahinhin, mahinahong pananalita, at kawalan ng hilig sa paghahanap ng kapintasan—kung si Devavrata, mamamatay ng mga kampeon ng kaaway, ay napatahimik na magpakailanman, itinuturing kong ang lahat ng mandirigma ay para bang napatay na.”
Verse 5
सदा कृतज्ञे द्विजशत्रुधातके सनातन चन्द्रमसीव लक्ष्म । स चेत् प्रशान्तः परवीरहन्ता मनन््ये हतानेव च सर्ववीरान्
Wika ni Karṇa: “Kay Bhīṣma—na laging marunong tumanaw ng utang na loob, mamamatay ng mga kaaway ng mga Brahmana, at laging nagniningning sa sinaunang karangalan na gaya ng buwan—nananahan ang lahat ng dangal ng isang bayani at ang luwalhati ng mga banal na sandata. Kung si Devavrata, mamamatay ng mga kampeon ng kaaway, ay napatahimik na magpakailanman (at umurong na sa labanan), itinuturing kong ang lahat ng mandirigma ay para bang napatay na.”
Verse 6
नेह ध्रुवं किंचन जातु विद्यते लोके हास्मिन् कर्मणोडनित्ययोगात् । सूर्योदये को हि विमुक्तसंशयो भावं कुर्वीतार्यमहाव्रते हते
Wika ni Karṇa: “Sa mundong ito, walang anumang tunay na tiyak o di-mababago, sapagkat ang gawa ay nakatali sa kawalang-panahon. Sino ang makapagsasabi, nang walang alinlangan, na tiyak na sisikat ang araw bukas—kung si Bhīṣma, ang marangal na may dakilang panata, ay napabagsak na? Kung ang gayong matatag na haligi ay maaaring bumagsak, anong katiyakan ang mayroon tungkol sa ating sariling pagpapatuloy?”
Verse 7
वसुप्रभावे वसुवीर्यसम्भवे गते वसूनेव वसुन्धराधिपे । वसूनि पुत्रांश्व वसुन्धरां तथा कुरूंश्व॒ शोचध्वमिमां च वाहिनीम्
Wika ni Karna: “Yaong ang ningning ay tulad ng sa mga Vasu, ang tapang ay kapantay ng sa mga Vasu, at isinilang mula kay Haring Śāntanu—ngayon ang panginoon ng lupa ay napasa mismong sa mga Vasu. Kaya, sa pagkawala ni Bhīṣma, magdalamhati kayo—para sa inyong yaman, para sa inyong mga anak na lalaki, para sa lupain, para sa mga Kuru at kanilang kaharian, at para sa hukbong ito mismo.”
Verse 8
संजय उवाच महाप्रभावे वरदे निपातिते लोकेश्वरे शास्तरि चामितौजसि । पराजितेषु भरतेषु दुर्मना: कर्णो भृशं न्यश्वसदश्रु वर्तयन्
Sabi ni Sañjaya: Nang si Bhīṣma—dakila ang karangalan, tagapagkaloob ng biyaya, panginoon at pinuno sa mga tao, at may lakas na di masukat—ay mapabagsak, at ang mga Bharata ay napapaurong, si Karna, mabigat ang dibdib sa dalamhati, ay humugot ng malalalim na buntong-hininga habang dumadaloy ang luha.
Verse 9
इदं च राधेयवचो निशम्य सुताश्न राजंस्तव सैनिकाश्न ह | परस्परं चुक्रुशुरार्तिजं मुहु- स्तदाश्रु नेत्रैर्मुमुचुश्ष शब्दवत्
Sabi ni Sañjaya: Nang marinig ang mga salitang ito ni Rādheya (Karna), O hari, ang iyong mga anak at mga kawal, nagtinginan sa isa’t isa at paulit-ulit na napasigaw sa dalamhati; at sa malalakas na hikbi ay pinadaloy nila ang luha mula sa kanilang mga mata.
Verse 10
प्रवर्तमाने तु पुनर्महाहवे विगाह्यमानासु चमूषु पार्थिव: । अथाब्रवीद्धर्षकरं तदा वचो रथर्षभान् सर्वमहारथर्षभ:
Sabi ni Sañjaya: Nang muling sumiklab ang malaking labanan at nagsalpukan ang mga hukbo, nagsalita ang hari ng mga salitang nagpapasiklab ng tapang—tinutugon ang mga pangunahing mandirigmang nakasakay sa karwahe, siya na sarili ring pinakadakila sa lahat ng dakilang kampeon.
Verse 11
पाण्डवसेनाके राजालोगोंद्वारा जब कौरव-सेनाका ध्वंस होने लगा और बड़ा भारी संग्राम आरम्भ हो गया, तब सम्पूर्ण महारथियोंमें श्रेष्ठ कर्ण समस्त श्रेष्ठ रथियोंका हर्ष और उत्साह बढ़ाता हुआ इस प्रकार बोला-- ।।
Sabi ni Sañjaya: Nang ang mga hari sa hukbo ng Pāṇḍava ay nagsimulang dumurog sa hukbo ng Kaurava at sumiklab ang napakalakas na labanan, si Karna—pinakamataas sa mga maharathi—ay nagpasigla sa galak at tatag ng mga pangunahing mandirigmang nakakarwahe at nagsalita: “Sa mundong ito na di-mananatili, na laging humahagibis pasulong, kahit magmuni-muni ako nang matagal ngayon, wala akong nakikitang anumang matatag. Kung hindi, habang naririto pa at nakatindig ang mga bayani tulad ninyo, paanong si Bhīṣma—maningning na parang bundok, ang toro sa mga Kuru—ay naibagsak sa digmaan?”
Verse 12
निपातिते शान्तनवे महारथे दिवाकरे भूतलमास्थिते यथा । न पार्थिवा: सोढुमलं धनंजयं गिरिप्रवोढारमिवानिल द्रुमा:
Wika ni Sañjaya: “Nang mabuwal ang dakilang mandirigmang karwahe na si Bhīṣma, anak ni Śāntanu, ito’y wari’y ang araw mismo’y nahulog mula sa langit at humimlay sa lupa. Pagkaraan niyon, hindi na kayang tiisin ng mga hari ang lakas ni Dhanañjaya (Arjuna); gaya ng karaniwang mga punongkahoy na hindi makatatagal sa hagupit ng hanging nakapagbubuhat maging ng mga bundok.”
Verse 13
हतप्रधानं त्विदमार्तरूप॑ परैर्हतोत्साहमनाथमद्य वै । मया कुरूणां परिपाल्यमाहवे बल॑ यथा तेन महात्मना तथा
Wika ni Sañjaya: “Ngayong araw, ang hukbong Kuru, na nawalan ng pangunahing pinunong mandirigma, ay nalugmok sa kaawa-awang kalagayan—nabali ang loob sa kamay ng kaaway at wari’y iniwang walang tagapagtanggol. Ngayon, sa larangang ito ng digmaan, tungkulin kong ingatan ang hukbong Kuru gaya ng ginagawa noon ng dakilang-loob na si Bhīṣma.”
Verse 14
समाहितं चात्मनि भारमीदृशं जगत् तथानित्यमिदं च लक्षये । निपातितं चाहवशौण्डमाहवे कथं नु कुर्यामहमीदृशे भयम्
“Inako ko na sa aking sarili ang ganitong bigat na pananagutan. Kapag nakikita ko na ang buong daigdig ay di-mananatili, at maging si Bhīṣma—dalubhasa sa digmaan—ay napatay sa labanan, sa ganitong pagkakataon, bakit pa ako matatakot?”
Verse 15
अहं तु तान् कुरुवृषभानजिद्ागै: प्रवेशयन् यमसदनं चरन् रणे । यश: परं जगति विभाव्य वर्तिता परैर्हतो भुवि शयिताथवा पुन:
“Sa aking panig, itutulak ko sa tahanan ni Yama ang mga bayaning matitikas na gaya ng toro—ang pinakamahuhusay sa angkan ng Kuru—sa pamamagitan ng aking mga palasong tuwid at di sumasala; at lilibot ako sa larangan ng digmaan, pinalalaganap ang pinakadakilang dangal sa daigdig. O kung hindi man, mabubuwal sa kamay ng kaaway at mahihimlay sa lupa sa gitna ng digmaan.”
Verse 16
युधिष्ठिरो धृतिमतिसत्यसत्त्ववान् वृकोदरो गजशततुल्यविक्रम: । तथार्जुनस्त्रिदशवरात्मजो युवा न तद्धलं सुजयमिहामरैरपि
Wika ni Sañjaya: “Si Yudhiṣṭhira ay may katatagan, katotohanan, at marangal na lakas ng kalooban; si Vṛkodara (Bhīma) ay may tapang na kasinlakas ng sandaang elepante; at si Arjuna nama’y bata pa at anak ng pinakadakila sa mga diyos (Indra). Kaya’t ang hukbo ng mga Pāṇḍava ay hindi madaling mapagtagumpayan dito—kahit ng mga diyos.”
Verse 17
यमौ रणे यत्र यमोपमौ बले ससात्यकिर्यत्र च देवकीसुत: । न तद्धलं कापुरुषो 5 भ्युपेयिवान् निवर्तते मृत्युमुखान्न चासुभृत्
Sañjaya said: “On that battlefield stand the twin brothers Nakula and Sahadeva, mighty as Yama himself; there too are Sātyaki and Devakī’s son, Śrī Kṛṣṇa. No coward who dares to enter that force returns alive—he does not come back from the very mouth of death, still bearing life.”
Verse 18
तपो<भ्युदीर्ण तपसैव बाध्यते बल॑ बलेनैव तथा मनस्विभि: । मनश्न मे शरत्रुनिवारणे ध्रुवं स्वरक्षणे चाचलवद् व्यवस्थितम्
Austerity that has risen to great intensity is checked only by austerity itself; and overwhelming force is restrained only by force—so too by men of steadfast resolve. With this understanding, my own mind stands firm in the resolve to hold back the enemies, and it is set, mountain-like and unmoving, upon self-protection as well.
Verse 19
एवं चैषां बाधमान: प्रभावं॑ गत्वैवाहं ताञ्जयाम्यद्य सूत । मित्रद्रोहो मर्षणीयो न मे<यं भग्ने सैन्ये यः समेयात् स मित्रम्
Sañjaya said: “O charioteer, having thus come to understand the power with which they press us, I shall conquer them today. For me, betrayal of a friend is not something to be endured: in a routed army, whoever comes over to join—he is (no true) friend.”
Verse 20
फिर कर्ण अपने सारथिसे कहने लगा--'सूत! इस प्रकार मैं युद्धमें जाकर इन शत्रुओंके बढ़ते हुए प्रभावको नष्ट करते हुए आज इन्हें जीत लूँगा। मेरे मित्रोंक साथ कोई द्रोह करे, यह मुझे सहा नहीं। जो सेनाके भाग जानेपर भी साथ देता है, वही मित्र है ।।
Then Karna spoke to his charioteer: “Charioteer, going into battle in this way, I will destroy the enemies’ growing influence and win over them today. I cannot endure treachery against my friends. The one who stands by you even when the army breaks and flees—he alone is a true friend. How could I abandon the noble duty of the righteous and follow Bhishma in death? I will slay all the enemy hosts in the fight; or, if slain by them, I shall attain the world of heroes.”
Verse 21
'या तो मैं सत्पुरुषोंके करनेयोग्य इस श्रेष्ठ कार्यको सम्पन्न करूँगा अथवा अपने प्राणोंका परित्याग करके भीष्मजीके ही पथपर चला जाऊँगा। मैं संग्रामभूमिमें शत्रुओंके समस्त समुदायोंका संहार कर डालूँगा अथवा उन्हींके हाथसे मारा जाकर वीरलोक प्राप्त कर लूँगा ।।
Sañjaya said: “O Sūta, the manly resolve of Dhṛtarāṣṭra’s son has been checked; his women and children cry out in distress. In such a moment I know what must be done. Therefore, today I shall surely strive to conquer the king’s enemies.”
Verse 22
कुरून् रक्षन् पाण्डुपुत्राञ्जिघांसं- स्त्यक्त्वा प्राणान् घोररूपे रणे5स्मिन् । सर्वान् संख्ये शत्रुसंघान् निहत्य दास्याम्यहं धार्तराष्ट्राय राज्यम्
Sinabi ni Sañjaya: “Sa pag-iingat sa mga Kuru at sa hangaring patayin ang mga anak ni Pāṇḍu, isasantabi ko maging ang sarili kong buhay sa nakapanghihilakbot at mabagsik na digmaang ito. Pagkatapos mapuksa ang lahat ng hukbo ng kaaway sa labanan, ibibigay ko ang kaharian sa anak ni Dhṛtarāṣṭra (Duryodhana).”
Verse 23
निबध्यतां मे कवचं विचित्र हैमं शुभ्रं मणिरत्नावभासि । शिरस्त्राणं चार्कसमानभासं धनु: शरांशक्षाग्नेविषाहिकल्पान्
Sinabi ni Sañjaya: “Isuot ninyo sa akin ang aking kahanga-hangang baluting ginto, maliwanag at kumikislap sa ningning ng mga hiyas at batong mahalaga. Ilagay sa aking ulo ang helmet na nagniningning na parang araw. Dalhin din ang aking busog at ang mga palasong nakapanghihilakbot na gaya ng apoy, lason, at mga ahas.”
Verse 24
उपासज्रान् षोडश योजयन्तु धनूंषि दिव्यानि तथा55हरन्तु । असींश्व शक्तीश्व गदाश्न गुर्वी: शड्खं च जाम्बूनदचित्रनालम्
Sinabi ni Sañjaya: “Ihanda ng aking mga tagapaglingkod ang labing-anim na lalagyan ng palaso na punô; dalhin din ang mga busog na makalangit. Dalhin pa ang maraming espada, sibat, at mabibigat na pamalo, at ilapag dito ang kabibing-trompeta na ang tangkay ay kahanga-hangang yari at may inlay na gintong Jāmbūnada.”
Verse 25
इमां रौक््मीं नागकक्ष्यां विचित्रां ध्वजं चित्र दिव्यमिन्दीवराड्कम् | श्लक्ष्णैवस्त्रैविप्रमृज्यानयन्तु चित्रां मालां चारुबद्धां सलाजाम्
Sinabi ni Sañjaya: “Dalhin dito ang kahanga-hangang gintong pangbigkis ng elepante, at ang maringal na bandilang makalangit na may sagisag ng bughaw na lotus. Punasan ninyo ang mga ito ng malinis at makinis na tela at iharap. Dalhin din ang magandang hinabing kuwintas ng bulaklak, kasama ang inihaw na butil at iba pang mapalad na handog.”
Verse 26
अश्वानग्रयान् पाण्डुराभ्रप्रकाशान् पुष्टान् सनातान् मन्त्रपूताभिरद्धि: । तप्तैर्भाण्डै: काउचनैरभ्युपेतान् शीघ्रान् शीघ्र सूतपुत्रानयस्व
Sinabi ni Sañjaya: “O anak ng tagapagmaneho ng karwahe, dalhin mo agad sa akin ang pinakamahuhusay na kabayo—mabilis at matibay—maningning na parang mapuputlang ulap, pinaliguan ng tubig na pinabanal ng mga mantra, malalakas at busog sa sustansiya, at pinalamutian ng mga gintong gamit na pinainit at kumikislap.”
Verse 27
रथं चाग्रयं हेममालावनद्ध रल्नैश्षित्रं सूर्यचन्द्रप्रकाशै: । द्रव्यैर्युक्ते सम्प्रहारोपपन्नै- वहिर्युक्त तूर्णमावर्तयस्व
Sinabi ni Sañjaya: “Dali-daling ibalik ang napakahusay na karwaheng pandigma—yaong nakayuko sa mismong mga kabayong iyon, pinalamutian ng mga kuwintas na ginto, inukitan at ininlay ng mga pambihirang hiyas na kumikislap na parang araw at buwan, at ganap na may mga kagamitan at kasangkapang angkop sa sagupaan ng digmaan.”
Verse 28
चित्राणि चापानि च वेगवन्ति ज्याक्षोत्तमा: संनहनोपपन्ना: । तूणांश्न पूर्णानू महतः शराणा- मासाद्य गात्रावरणानि चैव
Sinabi ni Sañjaya: “Kunin ang mga busog na marilag at mabilis magpalipad; ikabit ang pinakamainam na mga pisi, at maghanda nang ganap para sa digmaan. Isukbit ang malalaking lalagyan ng palaso na punô ng mga palaso, at isuot din ang mga baluting panangga sa katawan—maghanda agad, huwag mag-antala.”
Verse 29
प्रायात्रिकं चानयताशु सर्व दध्ना पूर्ण वीर कांस्यं च हैमम् आनीय मालामवबध्य चाडज़े प्रवादयन्त्वाशु जयाय भेरी:
Sinabi ni Sañjaya: “Dalhin agad ang lahat ng kailangan sa pag-alis. Kunin kaagad ang mga sisidlang tanso at ginto na punô ng gatas-asim. Pagkadala ng mga iyon, isuot ninyo sa akin ang kuwintas na bulaklak, at agad ipatugtog ang mga tambol ng digmaan para sa tagumpay.”
Verse 30
प्रयाहि सूताशु यत: किरीटी वृकोदरो धर्मसुतो यमौ च । तान् वा हनिष्यामि समेत्य संख्ये भीष्माय गच्छामि हतो द्विषद्धिः
Sinabi ni Sañjaya: “O tagapagmaneho ng karwahe, umalis ka agad—ihatid ang karwahe sa kinaroroonan ni Arjuna na may putong, kasama si Bhīma, si Yudhiṣṭhira na anak ni Dharma, at ang kambal na magkapatid. Sa pagharap sa kanila sa labanan, alinman sa mapapatay ko sila, o ako’y mapapatay ng mga kaaway at mapapasa kay Bhīṣma.”
Verse 31
यस्मिन् राजा सत्यधृतिर्युधिष्ठिर: समास्थितो भीमसेनार्जुनौ च । वासुदेव: सात्यकि: सूंजयाश्च मनन््ये बल॑ तदजय्यं महीपै:
Sinabi ni Sañjaya: “Ang hukbong kinaroroonan ni Haring Yudhiṣṭhira—matatag sa katotohanan—na nakatindig nang matibay kasama sina Bhīmasena at Arjuna, at naroon din si Vāsudeva (Kṛṣṇa), si Sātyaki, at ang mga anak ni Sañjaya, ay itinuturing kong hindi magagapi ng sinumang hari sa lupa.”
Verse 32
“जिस सेनामें सत्यधृति राजा युधिष्ठिर खड़े हों, भीमसेन, अर्जुन, वासुदेव, सात्यकि तथा सूंजय मौजूद हों, उस सेनाको मैं राजाओंके लिये अजेय मानता हूँ ।।
Sinabi ni Sañjaya: “Ang hukbong kinaroroonan ni Haring Yudhiṣṭhira—matatag sa katotohanan—at kung saan naroon sina Bhīmasena, Arjuna, Vāsudeva (Kṛṣṇa), Sātyaki, at si Sañjaya, yaon ang hukbong itinuturing kong di-matatalo ng mga hari. Gayunman, lalaban ako sa larangan ng digmaan nang walang patid na pag-iingat; kahit ang Kamatayan mismo—ang tagapaglipol ng lahat—ay dumating upang ipagtanggol si Arjuna na may korona, haharapin ko pa rin siya sa hayagang sagupaan at alinman sa mapapatay ko siya, o, sa pagsunod sa landas ni Bhīṣma, tutungo ako upang humarap kay Yama.”
Verse 33
>> # रद - कक कपल कक पक क्ान्च ग्प्ष्फ्म्ण्ट्ा *हष्यशे कर के) अर्जुनका जयद्रथके मस्तकको काटकर समन्त-पज्चक क्षेत्रसे बाहर फेंकना व्यासजी अर्जुनको शंकरजीकी महिमा कह रहे हैं भगवान्के द्वारा अर्जुनकी सर्पमुख बाणसे रक्षा हा गोरखपुर युधिष्ठिरकी ललकारपर दुर्योधनका पानीसे बाहर निकल आना आय क अ भीमसेन अश्॒त्थामासे प्राप्त हुई मणि द्रौपदीको दे रहे हैं | त्रिपुर-विनाशके लिये देवताओंद्वारा शंकरजीकी स्तुति श्रीकृष्णद्वारा अर्जुनके अश्वोंकी परिचर्या न त्वेवाहं न गमिष्यामि तेषां मध्ये शूराणां तत्र चाहं ब्रवीमि । मित्रद्रुहो दुर्बलभक्तयो ये पापात्मानो न ममैते सहाया:
Sinabi ni Sañjaya: “Hindi maaaring hindi ako pumasok sa gitna ng mga mandirigmang iyon. Ngunit ito ang aking ipinahahayag: yaong mga nagtatraydor sa kaibigan, mahina ang katapatan sa kanilang panginoon, at puspos ng kasalanan ang puso—ang mga taong ganyan ay hindi ko kakampi.”
Verse 34
संजय उवाच समृद्धिमन्तं रथमुत्तमं दृढं सकूबरं हेमपरिष्कृतं शुभम् । पताकिनं वातजवैहयोत्तमै- युक्त समास्थाय ययौ जयाय
Sinabi ni Sañjaya: “O Hari, matapos sabihin iyon, sumakay si Karṇa sa isang maringal, matibay, at napakahusay na karwahe—may poste at watawat, mapalad at maganda ang pagkakabihis sa ginto—na nakayuko sa pinakamahuhusay na kabayong kasingbilis ng hangin, at tumulak upang hanapin ang tagumpay sa digmaan.”
Verse 35
सम्पूज्यमान: कुरुभिर्महात्मा रथर्षभो देवगण्णर्यथेन्द्र: । ययौ तदायोधनमुग्रधन्वा यत्रावसानं भरतर्षभस्य
Sinabi ni Sañjaya: “Pinararangalan ng lahat ng Kuru, na wari’y si Indra sa gitna ng mga diyos, ang dakilang-loob na bayani—pinakamataas sa mga mandirigmang nakakarwahe—si Karṇa, ang mabagsik na mamamana, ay nagtungo sa larangang yaon, sa mismong pook na pinagwakasan ni Bhīṣma, ang toro sa angkan ng Bharata.”
Verse 36
ह | ७०७५. है 9 क्र 527 4 व /ध “3.7० ४ "१५५ 3 7 २५ कक £िए 2/ "पी ३६०४४ 086: हे हु; वरूथिना महता सध्वजेन सुवर्णमुक्तामणिरत्नमालिना । सदश्वयुक्तेन रथेन कर्णो मेघस्वनेनार्क इवामितौजा:
Sinabi ni Sañjaya: “Pagkaraan, si Karṇa—na di-masukat ang lakas—ay tumulak patungo sa larangan ng digmaan, kasunod ang isang napakalaking hukbo. Ang kanyang karwahe, na nakakabit sa mahuhusay na kabayo, ay umuugong nang malalim na parang kulog sa ulap; pinalalamutian ito ng maringal na watawat at ginayakan ng kuwintas na ginto, perlas, hiyas, at mahahalagang bato.”
Verse 37
हुताशनाभ: स हुताशनप्रभे शुभ: शुभे वै स्वरथे धनुर्धर: । स्थितो रराजाधिरथिर्महारथ: स्वयं विमाने सुरराडिवास्थित:
Sinabi ni Sañjaya: Si Karṇa, ang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe, anak ni Adhiratha, ay tumindig sa kaniyang maringal na karwahe—mapalad at nagniningning na wari’y naglalagablab na apoy. Bilang mamamanang marangal ang tindig, siya’y kumikislap doon na para bang ang hari ng mga diyos ay nakaluklok sa sarili nitong karwaheng makalangit.
Verse 445
सु # 9 प् | है ५ 44 ५
Ang tekstong Sanskrit para sa talatang ito ay sira o hindi buo («सु # 9 प् | है ५ 44 ५»), kaya hindi ito maisasalin nang mapagkakatiwalaan.
Frequently Asked Questions
Karṇa confronts the tension between grief and duty: acknowledging the instability of worldly outcomes (anitya) while still choosing decisive action to protect his side, even when moral clarity and certainty of success are unavailable.
The chapter underscores that impermanence does not negate responsibility; rather, awareness of uncertainty can sharpen ethical resolve—acting according to one’s role-obligations while accepting that results are not fully controllable.
No explicit phalaśruti is presented here; the meta-level significance is conveyed indirectly through the narrator-speaker structure (Saṃjaya reporting to Dhṛtarāṣṭra) and through thematic framing of anitya and leadership burden as interpretive cues for the listener.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.