Adhyaya 182

Verse 1

ऑपनआक्राा बछ। 5 - खंभेके समान आकृतिवाले। अशीर्त्याधिकशततमो<& ध्याय: घटोत्कचके वधसे पाण्डवोंका शोक तथा श्रीकृष्णकी प्रसन्नता और उसका कारण संजय उवाच हैडिम्बिं निहतं दृष्टवा विशीर्णमिव पर्वतम्‌ । बभूवु: पाण्डवा: सर्वे शोकबाष्पाकुलेक्षणा:

Sinabi ni Sañjaya: O Hari, nang makita nilang napatay si Ghaṭotkaca, anak ni Hidimba—na wari’y bundok na nabasag at gumuho—ang lahat ng Pāṇḍava ay nilamon ng dalamhati, at ang kanilang mga mata’y napuno ng luha.

Verse 2

वासुदेवस्तु हर्षण महताभिपरिप्लुत: । ननाद सिंहनादं वै पर्यष्वजत फाल्गुनम्‌,परंतु वसुदेवनन्दन भगवान्‌ श्रीकृष्ण बड़े हर्षमें मगन होकर सिंहनाद करने लगे। उन्होंने अर्जुनको छातीसे लगा लिया

Sinabi ni Sañjaya: Ngunit si Vāsudeva (Kṛṣṇa), nilamon ng dakilang galak, ay umungal na tila leon at niyakap si Phālguna (Arjuna) sa kanyang dibdib.

Verse 3

स विनद्य महानादमभीषून्‌ संनियम्य च । ननर्त हर्षसंवीतो वातोद्धूत इव ट्रुम:,वे बड़े जोरसे गर्जना करके घोड़ोंकी रास रोककर हवाके हिलाये हुए वृक्षके समान हर्षसे झूमकर नाचने लगे

Sinabi ni Sañjaya: Matapos magpakawala ng isang napakalakas na ungol, at saka pigilan ang mga renda ng mga kabayo, nagsimula siyang sumayaw, nilamon ng pagkalugod—gaya ng punong hinahampas at inuugoy ng hangin.

Verse 4

ततः परिष्वज्य पुन: पार्थमास्फोट्य चासकृत्‌ । रथोपस्थगतो धीमान्‌ प्राणदत्‌ पुनरच्युत:

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, muling niyakap ni Acyuta (Kṛṣṇa) si Pārtha at paulit-ulit na tinapik ang kanyang likod; ang marunong na si Acyuta, nakaupo sa hulihang bahagi ng karwahe, ay muling nagpakawala ng isang malakas na ungol—upang buhayin ang tapang at paninindigan sa gitna ng bigat ng digmaan.

Verse 5

प्रह्ष्टमनसं ज्ञात्वा वासुदेव॑ महाबल: । अर्जुनो<थाब्रवीद्‌ राजन्नातिहृष्टमना इव,राजन! भगवान्‌ श्रीकृष्णके मनमें अधिक प्रसन्नता हुई जानकर महाबली अर्जुन कुछ अप्रसन्न-से होकर बोले--

Sinabi ni Sañjaya: Nang makita ng makapangyarihang si Arjuna na si Vāsudeva (Kṛṣṇa) ay lihim na nalulugod, nagsalita siya sa iyo, O Hari—ngunit ang sarili niyang loob ay waring hindi labis na nagagalak.

Verse 6

अतिहर्षोडयमस्थाने तवाद्य मधुसूदन । शोकस्थाने तु सम्प्राप्ते हैडिम्बस्य वधेन तु

Sinabi ni Sañjaya: “O Madhusūdana, ngayon ay nagpapakita ka ng labis na galak sa panahong hindi nararapat. Para sa amin, ito’y sandali ng dalamhati—sapagkat si Haiḍimba (Ghaṭotkaca), anak ni Hiḍimbā, ay napatay.”

Verse 7

विमुखानीह सैन्यानि हतं दृष्टवा घटोत्कचम्‌ । वयं च भृशमुद्विग्ना हैडिम्बेस्तु निपातनात्‌

Sinabi ni Sañjaya: “Nang makita nilang napatay si Ghaṭotkaca, ang mga hukbo rito ay tumalikod sa labanan at umurong nang magulo. At kami man ay lubhang nayanig, sapagkat ang anak ni Hiḍimbā ay bumagsak.”

Verse 8

नैतत्कारणमल्पं हि भविष्यति जनार्दन । तदद्य शंस मे पृष्ट: सत्यं सत्यवतां वर

O Janārdana, hindi maaaring munting dahilan lamang ang pinagmulan ng gayong tuwa. Kaya ngayong araw, yamang ako’y nagtatanong sa iyo, sabihin mo nang tapat—O pinakadakila sa mga nagsasalita ng katotohanan—ano ang tunay na sanhi nito.

Verse 9

यद्येतन्न रहस्यं ते वक्तुमर्हस्यरिंदम । धैर्यस्य वैकृतं ब्रूहि त्वमद्य मधुसूदन

Wika ni Sañjaya: “O tagapagpabagsak ng mga kaaway, kung ito’y hindi lihim na dapat itago at marapat mong sabihin, ipahayag mo sa akin. O Madhusūdana, ngayong araw ay nayayanig ang aming kapanatagan sa di-karaniwang pagpapakita mo ng galak; kaya ipaliwanag mo ang sanhi nito.”

Verse 10

समुद्रस्येव संशोष॑ मेरोरिव विसर्पणम्‌ । तथैतदद्य मन्ये5हं तव कर्म जनार्दन

Wika ni Sañjaya: “O Janārdana, kung ang dagat ay matutuyo o ang Bundok Meru ay gagalaw sa kinalalagyan, iyon ay isang kababalaghan; gayon din, itinuturing kong kamangha-mangha ang ginawa mo ngayon—ang hayagang pagpapakita ng tuwa.”

Verse 11

भगवान्‌ श्रीकृष्णने कहा--धनंजय! आज वास्तवमें मुझे यह अत्यन्त हर्षका अवसर प्राप्त हुआ है

Wika ng Mapalad na Panginoong Śrī Kṛṣṇa: “Dhanañjaya, ngayong araw ay tunay na ipinagkaloob sa akin ang pagkakataon ng sukdulang galak. Pakinggan mo sa akin kung ano ang dahilan. Ang marangal na sanhi na agad pumupuno sa aking puso ng malalim na ligaya ay ganito.”

Verse 12

शक्ति घटोत्कचेनेमां व्यंसयित्वा महाद्युते । कर्ण निहतमेवाजौ विद्धि सद्यो धनंजय

Wika ni Vāyu: “O dakilang maningning, kapag ang banal na sibat na ito ay napalampas sa pamamagitan ni Ghaṭotkaca, alamin mong si Karṇa sa larangan ng digmaan ay para nang patay, O Dhanañjaya. Makapangyarihang Dhanañjaya—kapag ang sibat na ibinigay ni Indra ay naialis sa kamay ni Karṇa sa pamamagitan ni Ghaṭotkaca, ituring mo si Karṇa sa digmaang ito na tiyak na babagsak nang di magtatagal.”

Verse 13

शक्तिहस्तं पुनः: कर्ण को लोके5स्ति पुमानिह । य एनमभितस्तिछेत्‌ कार्तिकेयमिवाहवे,इस संसारमें कौन ऐसा पुरुष है, जो युद्धस्थलमें कार्तिकेयके समान शक्तिशाली कर्णके सामने खड़ा हो सके

Wika ni Vāyu: “Muli, sino ba sa mundong ito—anong lalaki rito—ang makatatayo nang kaharap si Karṇa kapag hawak niya sa kamay ang śakti? Sa labanan, siya’y gaya ni Kārtikeya mismo.”

Verse 14

दिष्ट्यापनीतकवचो दिष्ट्यापह्तकुण्डल: । दिष्ट्या सा व्यंसिता शक्तिरमोघास्य घटोत्कचे

Wika ni Vāyu: “Mapalad na nahubaran si Karṇa ng kaniyang banal na baluti; mapalad na naagaw ang kaniyang mga hikaw; at mapalad na ang di-sumasablay na sibat na śakti ay naubos sa pagpatama kay Ghaṭotkaca at nawala sa kaniyang kamay.”

Verse 15

यदि हि स्यात्‌ सकवचस्तथैव स्यात्‌ सकुण्डल: । सामरानपि लोकांस्त्रीनेक: कर्णो जयेद्‌ रणे,यदि कर्ण कवच और कुण्डलोंसे सम्पन्न होता तो वह अकेला ही रणभूमिमें देवताओंसहित तीनों लोकोंको जीत सकता था

Wika ni Vāyu: “Kung suot pa ni Karṇa ang likás niyang baluti at mga hikaw, sa digmaan ay kaya niyang mag-isa na lupigin ang tatlong daigdig—kahit pa kasama ang mga diyos.”

Verse 16

वासवो वा कुबेरो वा वरुणो वा जलेश्वर: । यमो वा नोत्सहेत्‌ कर्ण रणे प्रतिसमासितुम्‌,उस अवस्थामें इन्द्र, कुबेर, जलेश्वर वरुण अथवा यमराज भी रणभूमिमें कर्णका सामना नहीं कर सकते थे

Wika ni Vāyu: “Sa gayong kalagayan, ni Indra (Vāsava), ni Kubera, ni Varuṇa—panginoon ng mga tubig—ni maging si Yama ay hindi mangangahas na humarap kay Karṇa sa larangan ng digmaan.”

Verse 17

गाण्डीवमुद्यम्य भवांश्क्रं चाहं सुदर्शनम्‌ । न शक्तौ स्वो रणे जेतुं तथायुक्त नरर्षभम्‌

Wika ni Vāyu: “Kahit ikaw ay magtaas ng Gāṇḍīva at ako’y magdala ng Sudarśana na diskos, at sabay tayong sumugod, wala pa rin tayong lakas upang daigin sa labanan ang ‘toro sa mga tao’—si Karṇa—habang siya’y pinangangalagaan ng kaniyang baluti at mga hikaw.”

Verse 18

त्वद्धितार्थ तु शक्रेण मायापहृतकुण्डल: । विहीनकवचश्चायं कृत: परपुरंजय:,तुम्हारे हितके लिये इन्द्रने शत्रु-नगरीपर विजय पानेवाले कर्णके दोनों कुण्डल मायासे हर लिये और उसे कवचसे भी वंचित कर दिया

Wika ni Vāyu: “Para sa iyong kapakanan, si Śakra (Indra) ay gumamit ng daya (māyā) upang agawin ang dalawang hikaw ni Karṇa, at sa gayon ay ginawa niyang ang manlulupig ng mga lungsod ng kaaway na ito ay mawalan din ng likás na baluti.”

Verse 19

उत्कृत्य कवचं यस्मात्‌ कुण्डले विमले च ते । प्रादाच्छक्राय कर्णो वै तेन वैकर्तन: स्मृत:

Sapagkat si Karṇa ay siya mismong pumutol mula sa sarili niyang katawan ng likás na baluti at ng dalawang dalisay na hikaw, at ibinigay iyon kay Śakra (Indra), kaya siya’y naalaala sa bansag na Vaikartana—“ang pumutol (nito)”.

Verse 20

आशीविष इव क्रुद्धो जृभितो मन्त्रतेजसा । तथाद्य भाति कर्णो मे शान्तज्वाल इवानल:

Wika ni Vāyu: “Gaya ng makamandag na ahas na bagaman nagngangalit ay napapako ng lakas ng mantra; at gaya ng naglalagablab na apoy na wari’y apoy na lamang na napawi ang liyab—ganyan sa akin si Karṇa ngayon: naririyan, ngunit napigil ang lakas at naubos ang bisa.”

Verse 21

यदाप्रभृति कर्णाय शक्तिर्दत्ता महात्मना । वासवेन महाबाहो क्षिप्ता यासै घटोत्कचे

Mula nang ipagkaloob ng dakilang-loob na Vāsava (Indra) kay Karṇa ang banal na Śakti—kapalit ng kaniyang makalangit na baluti at mga hikaw—at nang ang sandatang iyon ay naihagis kay Ghaṭotkaca, si Karṇa, matapos makamtan (at magamit) ang Śakti, ay palaging itinuring ka, O makapangyarihang bisig, na para bang patay na sa larangan ng digmaan.

Verse 22

कुण्डलाभ्यां निमायाथ दिव्येन कवचेन च । तां प्राप्पामन्यत वृष: सतत त्वां हतं रणे

Wika ni Vāyu: “Nang maipagpalit niya ang kaniyang mga hikaw at ang banal na baluti, at makamtan kapalit ang kapangyarihang iyon, si Vṛṣa (Karṇa) ay palaging itinuring ka, O makapangyarihang bisig, na para bang napatay na sa larangan ng digmaan.”

Verse 23

एवंगतो5पि शक्‍्यो<यं हन्तुं नान्‍येन केनचित्‌ । ऋते त्वां पुरुषव्याप्र शपे सत्येन चानघ

Kahit nasa ganitong bagsak na kalagayan siya, wala nang iba pang makakapatay sa kanya. Maliban sa iyo, O tigre sa mga tao—O walang dungis—sumusumpa ako sa katotohanan: si Karṇa ay hindi mapapatay ng sinumang ibang mandirigma.

Verse 24

ब्रह्मण्य: सत्यवादी च तपस्वी नियतव्रत:ः । रिपुष्वपि दयावांश्व॒ तस्मात्‌ कर्णो वृष: स्मृत:

Wika ni Vāyu-deva: “Si Karṇa ay deboto sa mga Brahmin, nagsasalita ng katotohanan, isang mapagpakasakit, at mahigpit na tumutupad sa mga panata at disiplina. May habag siya kahit sa mga kaaway; kaya’t si Karṇa ay inaalala bilang ‘Vṛṣa’—isang taong matatag sa dharma.”

Verse 25

युद्धशौण्डो महाबाहुर्नित्योद्यतशरासन: । केसरीव वने नर्दन्‌ मातड़ इव यूथपान्‌

Sabi ni Vāyu: “Siya’y makapangyarihang mandirigmang malalakas ang bisig, laging sabik sa digmaan, at ang kanyang busog ay laging nakahanda at nakabigkis. Umuungal sa gubat na parang leon, at nagpapayanig sa mga pinuno ng hukbong kaaway na gaya ng elepanteng nasa init na nagkakalat sa mga pinunò ng kawan.”

Verse 26

मध्यं गत इवादित्यो यो न शक्यो निरीक्षितुम्‌

Sabi ni Vāyu: “Gaya ng araw sa tuktok ng tanghali—na di matitigan—ganyan si Karṇa. O leon sa mga tao, kahit ang iyong mga pangunahing mandirigma na mararangal ang loob ay hindi makatiis na tumingin sa kanya, gaya ng hindi matitigan ang naglalagablab na araw sa tanghali. At kung paanong sa malinaw na langit ng taglagas ay ikinakalat ng araw ang di-mabilang na sinag, gayon din sa digmaan ay ikinakalat ni Karṇa ang isang lambat na tila ulan ng mga palaso.”

Verse 27

त्वदीयै: पुरुषव्यात्र योधमुख्यैर्महात्मभि: । शरजालसहसांशु: शरदीव दिवाकर:

Sabi ni Vāyu: “O tigre sa mga tao, kahit ang iyong mga pangunahing mandirigma na mararangal ang loob ay hindi man lamang makatitig kay Karṇa. Gaya ng araw sa malinaw na langit ng taglagas na nagkakalat ng sanlibong sinag, gayon din si Karṇa sa digmaan na naglalatag ng isang lambat na ulang-palaso.”

Verse 28

तपान्ते जलदो यद्धच्छरधारा: क्षरन्‌ मुहुः । दिव्यास्त्रजलद: कर्ण: पर्जन्य इव वृष्टिमान्‌

Gaya ng ulap-ulan na pinainit ng init ng panahon at paulit-ulit na nagbubuhos ng mga agos ng tubig, gayon si Karṇa—na wari’y ulap na nagkakaloob ng ‘tubig’ ng mga banal na sandata—ay walang tigil na nagpapabagsak ng ulang-palaso nang sunod-sunod, pinupuno ang larangan ng digmaan ng di-matigil na bagyong pandigma.

Verse 29

त्रिदशैरपि चास्यद्धि: शरवर्ष समन्तत:ः । अशक्यस्तदयं जेतुं स्रवद्धिमासशोणितम्‌,चारों ओर बाणोंकी वृष्टि करके शत्रुओंके शरीरोंसे रक्त और मांस बहानेवाले देवता भी कर्णको परास्त नहीं कर सकते

Wika ni Śrī Vāyudeva: “Kahit ang mga diyos mismo ay magpaulan ng mga palaso sa kanya mula sa lahat ng panig, hindi pa rin siya mapapabagsak—sa pakikipaglaban, pinapadaloy niya ang laman at dugo ng kanyang mga kaaway.”

Verse 30

कवचेन विहीनश्न कुण्डलाभ्यां च पाण्डव | सोख्द्य मानुषतां प्राप्तो विमुक्त: शक्रदत्तया,पाण्डुनन्दन! कर्ण कवच और कुण्डलसे हीन तथा इन्द्रकी दी हुई शक्तिसे शून्य होकर अब साधारण मनुष्यके समान हो गया है

Sabi ni Vāyu: “O Pāṇḍava, ngayong si Karṇa ay naalisan ng kanyang kavaca (baluting-armor) at kuṇḍala (mga hikaw), at napagkaitan pa ng banal na śakti—ang sibat na ipinagkaloob ni Śakra (Indra)—bumagsak siya sa antas ng karaniwang mortal. Nabawi ang dati niyang di-masugatan, at ang bigat ng dharma ng mga handog, panata, at pakikipagkasundo sa mga diyos ay ngayo’y nagpapabaling sa agos ng digmaan.”

Verse 31

एको हि योगो5स्य भवेद्‌ वधाय च्छिद्रे होनं स्वप्रमत्त: प्रमत्तम्‌ । कृच्छू प्राप्त रथचक्रे विमग्ने हन्या: पूर्व त्वं तु संज्ञां विचार्य

Sabi ni Vāyu: “Iisa lamang ang mabisang paraan upang mapatay siya: kapag siya’y naging marupok—siya’y pabaya habang ikaw ay ganap na gising at handa—saka ka tumama. Kapag sa gitna ng labanan ay lumubog sa lupa ang gulong ng karwahe ni Karṇa (bunga ng sumpa) at siya’y mapasailalim sa kagipitan, dapat kang maging lubos na mapagmatyag, sundin ang aking hudyat, at patayin siya bago pa siya makabawi.”

Verse 32

न हाद्यतास्त्रं युधि हन्यादजय्य- मप्येकवीरो बलभित्‌ सवज्ञ: । जरासंधश्चेदिराजो महात्मा महाबाहुश्वैकलव्यो निषाद:

Sabi ni Vāyu: “Sa digmaan, kahit isang bayani lamang—makapangyarihan, tila nakaaalam ng lahat, at tagabasag ng lakas ng iba—ay hindi makapapabagsak sa pamamagitan ng sandata sa tunay na di-matatalo ng mga sandata. Ganyan sina Jarāsandha, ang dakilang-hiningang hari ng Cedi, at si Ekalavya na Niṣāda, ang makapangyarihang may mahahabang bisig.”

Verse 33

अथापरे निहता राक्षसेन्द्रा हिडिम्बकिर्मीरवकप्रधाना: । अलायुध: परचक्रावमर्दी घटोत्कचश्नोग्रकर्मा तरस्वी

Wika ni Vāyu: “Bukod sa mga iyon, ang iba pang maharlikang Rākṣasa—na pinangungunahan nina Hiḍimba, Kirmīra, at Baka—ay napatay rin. Si Alāyudha, ang dumudurog sa hukbo ng kaaway, at si Ghaṭotkaca na ubod ng bilis at nakapanghihilakbot ang mga gawa, ay pinangyari ring pumatay at mapatay, alang-alang lamang sa iyong kapakanan.”

Verse 131

श्रीवायुदेव उवाच अतिहर्षमिमं प्राप्तं शृणु मे त्वं धनंजय । अतीव मनस: सद्य: प्रसादकरमुत्तमम्‌

Sinabi ni Śrī Vāyudeva: “O Dhanañjaya, makinig ka sa akin. Naabot ko ang isang dakilang galak—isang pinakamainam na tuwa na agad nagdudulot ng linaw at kapanatagan sa isipan.”

Verse 180

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धे घटोत्कचवधे श्रीकृष्णहर्षेडशीत्यधिकशततमो<ध्याय:

Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Droṇa Parva—lalo na sa bahaging ukol sa pagpaslang kay Ghaṭotkaca, sa salaysay ng labanan sa gabi—nagtatapos ang ika-182 kabanata, na tinatakan ng pagdiriwang ni Śrī Kṛṣṇa. Ipinapakita ng kolofon na ang pangyayaring ito ay isang mapagpasiyang pagliko sa dangal at estratehiya ng digmaan, kung saan ang karahasan ng gabi at ang mga pambihirang sandata ay humantong sa mga bunga na muling humubog sa balanse ng dharma at pag-iral sa larangan ng labanan.

Verse 326

एकैकशो निहता: सर्व एते योगैस्तैस्तैस्त्वद्धितार्थ मयैव । अन्यथा जब वह युद्धके लिये अस्त्र उठा लेगा

Wika ni Vāyu: “Ang lahat ng mga taong ito ay pinaslang ko, isa-isa, sa iba’t ibang pakana, ako lamang—tanging para sa iyong kapakanan. Kung hindi, kapag inangat na niya ang sandata para sa digmaan, ni si Indra man—ang panginoong may hawak ng vajra, na tanyag bilang pangunahing bayani ng tatlong daigdig—ay hindi makapapatay sa di-matatalong mandirigmang si Karṇa. Si Jarāsandha, hari ng Magadha; si Śiśupāla, ang marangal na hari ng Cedi; at si Ekalavya, ang makapangyarihang bisig na Niṣāda—bawat isa sa kanila ay ibinagsak ko, sunod-sunod, sa sari-saring paraan, para sa iyong ikabubuti.”

Verse 2536

विमदान्‌ रथशार्दूलान्‌ कुरुते रणमूर्थनि । महाबाहु कर्ण युद्धमें कुशल है। उसका धनुष सदा उठा ही रहता है। वनमें दहाड़नेवाले सिंहके समान वह सदा गर्जता रहता है। जैसे मतवाला हाथी कितने ही यूथपतियोंको मदरहित कर देता है

Sinabi ni Vāyu-deva: “Sa tuktok mismo ng labanan, pinapawi ni Karṇa ang pagmamataas kahit ng mga mandirigmang karwaheng tila tigre. Makapangyarihan ang bisig at bihasa sa digmaan, laging nakataas ang kaniyang busog; gaya ng leon na umuungal sa gubat, walang tigil ang kaniyang dagundong. At kung paanong ang elepanteng nasa init ng pagkalalaki ay nag-aalis ng ‘kalasingan’ ng pagmamataas sa maraming pinuno ng kawan, gayon din si Karṇa sa bungad ng sagupaan ay dinudurog ang kayabangan maging ng mga dakilang mandirigmang karwahe.”